Սերգեյ Մանուկյանի «Մանկավարժությունը գիտություն չէ, Կոմենսկին էլ նրա հիմնադիրը չէ» աշխատությունը համարձակ ևProvocative վերլուծություն է, որը քննադատում է մանկավարժության գիտական կարգավիճակը և նրա պատմական արմատները: Գրքում հեղինակը փորձում է ապացուցել, որ մանկավարժությունը, ինչպես ներկայումս ընկալվում է, իրականում չի համապատասխանում գիտության բնորոշումներին, և որ այն ավելի շուտ ներկայացնում է ուսուցչի գործունեության ձև, քան գիտական դաշտ: Մանուկյանը նշում է, որ մանկավարժությունը, որպես ուսուցման և դաստիարակության գործընթաց, չի կարող համարվել գիտություն, քանի որ այն չի հետազոտում իրականությունը, այլ միայն փոխանցում գիտելիքներ, որոնք արդեն ձեռք են բերվել գիտական գործունեության միջոցով:
Հեղինակը մանրամասնորեն վերլուծում է մանկավարժության դասագրքերում և գիտական աշխատանքներում առկա հակասական բնորոշումները, որոնք, ըստ նրա, վկայում են մանկավարժության գիտական կարգավիճակի կասկածելի լինելը: Նա մատնանշում է, որ մանկավարժության տեսությունները, որոնք պնդում են, թե ուսուցումը չի դաստիարակում, հակասում են իրականությանը, քանի որ ցանկացած գործունեություն, այդ թվում՝ ուսուցումը, անխուսափելիորեն ազդում է աշակերտների զարգացման վրա: Այսպիսով, Մանուկյանը պնդում է, որ մանկավարժությունը պետք է դիտարկվի որպես արվեստ, որը պահանջում է ստեղծագործական մոտեցում և անհատական մոտեցում յուրաքանչյուր աշակերտի:
Գրքում հեղինակը նաև անդրադառնում է մանկավարժության պատմությանը, նշելով, որ Յան Ամոս Կոմենսկու դերը, որպես մանկավարժության հիմնադիր, հաճախ գերագնահատվում է: Նա պնդում է, որ Կոմենսկու գաղափարները, որոնք հիմնված էին դաստիարակության արվեստի վրա, այսօր մոռացության են մատնվել, և մանկավարժությունը դարձել է մեխանիկական գործընթաց, որը չի նպաստում աշակերտների ստեղծագործական զարգացմանը: Մանուկյանի քննադատությունը չի սահմանափակվում միայն մանկավարժության տեսական կողմերով, այլ նաև ընդգրկում է կրթական համակարգի կառուցվածքային խնդիրները, որոնք խոչընդոտում են արդյունավետ ուսուցման և դաստիարակության իրականացմանը:
Այս աշխատությունը, իր վերլուծական խորությամբ ևProvocative մոտեցմամբ, հրավիրում է ընթերցողներին մտածելու մանկավարժության էության և դրա դերի մասին կրթական համակարգում: Մանուկյանի քննադատական հայացքը, որը հիմնված է պատմական և տեսական փաստերի վրա, կարող է ծառայել որպես խթան նոր մտածելակերպի և մանկավարժության վերաիմաստավորման համար, ինչը, ի վերջո, կարող է նպաստել ավելի արդյունավետ կրթական մեթոդների մշակմանը:
