Տատս

Ամառ էր... Չնայած շոգին, տան վրա թեքված խաղողի որթերն ու ծեր ծառերի ճյուղերը, երանելի զովություն էին տվել մաքուր ու հարթ բակին: Միայն մի քանի չորացած տերեւ էր այստեղ այնտեղ երեւում: Կեսօր էր, շուրջբոլորը` լռություն: Ոչ ոք չէր երեւում: Ու հանկարծ այդ լռության մեջ պայթեց մի ձայն, հետո` մյուսը: Հարեւաններն էին` հարս ու կիսուրի հերթական կռիվը: -Ըհը, «թատրոնը» սկսվեց... Բայց սօր ուշ սկսեցին: Ոչ ամոթ ունեն, ոչ այիբ,- տնից դուրս գալով, ինքն իրեն սկսեց բարձրաձայն խոսել տատս: -Էդ ի՞նչ էս ասըմ, ձալո ջան,- հարցրեց պատկից ապրող տեգոր հարսը, որն այդ պահին բակն էր ավլում: -Է~, Սոնիկ ջան: Ի՞նչ պետք ա ասեմ: Մի տըրանց ծեները լսի: Ախր հարսին էլ ասա` հիմի իշխանությունն էլ ա քու ծեռին, փողն էլ, էլ ի՞նչ ես ուզում էդ խեղճ կընգյանից: Բոլ լավ, էլի~,- բացականչեց տատս: -Է~, գիտե՞ս սաղ քու ու քու հարսների նմա՞ն են,- գործը շարունակելով` գլուխը կախ, ասաց Սոնիկը` մեզ համար Սոնիկ մաման: -Վա~, մենք մեր ու աղջիկ ենք,- նեղսրտած ավելացրեց տատս ու մտավ հավանոց` թխսին կերակրելու: Իմ եղեցիկ տատը, որին մենք Կեցիկ էինք կոչում, բարի, ժպտերես, խելացի ու գեղեցկատես մի կին էր` իր անվանն արժանի եւ նույնիսկ ութսունին մոտ տարիքում խիստ կանացի չափերով ու շարժուձեւով, վարդագույն այտերով, կապույտ աչքերով : Այժմ որքան էլ փորփրեմ մանկությանս հուշերը, որքան էլ փորձեմ ուղեղիս ծալքերում մի փոքրիկ վեճ կամ բարձրաձայն խոսակցություն հիշել նրա ու իր հարսների միջեւ, չեմ գտնի: Միշտ ապրեցին հաշտ ու համերաշխ, հիմքում պահելով սերն ու հարգանքը միմյանց հանդեպ: Նա հազվագյուտ մի մարդ էր` սիրված կին. մահից հետո, երբ զրույց էր գնում տատիս մասին, առանց ձայնի ու խոսքի, պապիս կնճիռներից ակոսված դեմքով սկսում էին դանդաղ հոսել մեծ ու տաք արցունքները... Հոգատար մայր էր: Հասուն տարիքում անգամ իր երեխաներին նայում էր որպես փոքրերի.

միշտ անհանգստանում` հու սովա՞ծ չեք: Հը՞, ոնց որ ցուրտ ա, տու էլ էնքան պարակ ես սօր հագած, դիմում էր նա իր հիսունն անց տղաներին: ...Ու սիրելի տատիկ: Նա մեր` երեխաներիս, աստվածն էր, մեր վեճերի հաշտարարան ու դատավորը: Հաճախ էինք խաղերի պատճառով կռվում: Դա հատկապես իմ ու քրոջս` Լուսինեի, միջեւ էր լինում: Քույրս չէր հանդուրժում ընկերուհուս ներկայությունը, մեր «թաքուն» զրույցները: Ես ինձ շատ մեծ երեւակայելով, խույս էի տալիս նրանից ու չէի խաղացնում մեզ հետ: Սակայն նա միշտ պատճառ էր գտնում խանգարելու մեր խաղը: Դա ինձ կատաղեցնում էր: Ամեն ինչ խաղաղվում էր տատիս խոսքից հետո. -Ցավդ տանեմ, ոչինչ, նեղանալ մի, քու պուճուրն ա, մի քիչ խաղ արեք հետը, ես կկանչեմ, մի տեղ կտանեմ, տուք ծեր խաղը կշարունակեք,- խորհուրդ էր տալիս նա: Կեցս անչափ սիրում էր իր թոռներին: Բայց կար մեկը, որին բոլորովին այլ կերպ էր սիրում, առանձնահատուկ: Դա ես էի, այդ տանը ծնված առաջնեկը: Այնքան էր սիրում, որ քույրս մշտապես մանկական խանդի տեսարաններ էր սարքում, կռվում: -Նորից Շուշա՞նը, նորից Շուշանի՞ն,- այս կամ այն առիթով բողոքում էր Լուսինեն: Խռովում էր, հավաքում շորերը մի մեծ շալի մեջ, կապում բերանը, գնում նստում դարպասի դիմացի մեծ քարին, իբր Երեւան է գնում, ծնողների մոտ: Մի որոշ ժամանակ խռովված նստելուց հետո, խեղճ փոքրիկը, ետ էր գալիս տուն, քանդում կապոցն ու սուսիկ փուսիկ մտնում տատիս թեւի տակ: -իդացեք, սաղիդ էլ սիրըմ եմ, իմ թոռներն եք, բայց Շուշանն ուրիշ ա, նա էս տանը ծնված մեծ թոռս ա: Կմեծանաք, թոռ կունենաք, ծեր ցավը տանեմ, նոր իմ խոսքերը կըհսկանաք: Բայց ես հասկանում էի, որ միայն մեծ լինելը չէ, որ այդքան սիրելի էի: Ես իմ ֆիզիկական որոշակի պրոբլեմներով` անչափ փոքրիկ հասակով, տարբերվում էի մյուս երեխաներից: Դա նրան ահավոր վիշտ ու ցավ էր պատճառում: Եվ նա ուզում էր ինչոր տեղ իր սիրով մեղմացնել այն, պարզապես պաշպանել ինձ: Դա նրան հաջողվում էր...

-Աղջիկը սիրուն հուլունք ա: Տափի վրա էլ, անկախ գույնից ու ձեւից նրան միշտ տենըմ են,-ասում էր Կեցը` իմ բարի ու նրբանկատ Կեցը: Եվ անհնար էր, որ ես քնքուշ սեր ու ջերմություն չտածեի նրա հանդեպ: Վստահում էի նրան, բացում նրա առաջ ուրիշների համար միշտ փակ գաղտնիքներս: Այժմ էլ, երբ փակում եմ աչքերս, դեմս է գալիս ճերմակած, արձակ մազերով եւ փափուկ, բամբակե գիշերազգեստի մեջ փաթաթված նրա տեսքը: Մտնում էի ծոցը ձմեռվա գիշերներին, փաթաթվում տաք ու մի փոքր թմբլիկ մարմնին, առնում անուշ հոտը: Ստիպում էի հետաքրքիր պատմություններ հիշել: Հիշում էր, պատմում...Երբ քունը սկսում էր հաղթել, փակում էր աչքերն ու` դարդդ տանեմ, էգուց կպատմեմ մնացածը... Տարիների հեռվից հիշելով նրան, սրտի ցավ եմ զգում, որ նա այժմ մեզ հետ չէ: Միաժամանակ ուրախանում, որ այդպիսի տատ ենք ունեցել, որ նա մերն է եղել: Չեմ հիշում մի օր, որ չհիշվի նա մեր տանը: Մահից հետո անգամ, անտեսանելիորեն ներկա է նրա սիրելի կերպարը` անչափ հումորով ու մի փոքր ծուռ ժպիտով: Այս կամ այն ճաշը եփելով, համեմատում ենք Կեցի ճաշի հետ: -Չէ~, էն չի~, - համտեսելով` ասում է հայրս: Մեր լռությունը համաձայնության նշան է: Կեցի ճաշերն ուրիշ էին... Փոքր էինք վեց-յոթ տարեկան: Մի օր ինձ ու քրոջս ասաց` լավ չեմ, մի քիչ պառկեմ, հետո վեր կկենամ մի լավ բան կսարքեմ, կուտեք: -Ձեր ցավը տանեմ, խելոք մնացեք, հիլարեք գլուխս դինջանա մի քիչ,- հետո չգիտես ինչու ավելացրեց,- էնա որ մեռնեմ, էս մատանըքերը ծեզ դեմ տալ,- ու ցույց տվեց մատնեմատի հին, բայց շատ գեղեցիկ մատանիները: Փորձեց քնել: Ես ու քույրս մի փոքր սպասեցինք, հետո նայեցինք իրար, փսփսացինք ու շատ լուրջ դեմք ընդունելով` սկսեցինք ձգել մատանիները, փորձելով վերցնել խոստացածը: -Էս ի՞նչ եք անում, այ րեխեք,- արթնանալով` նեղսրտած ու մի փոքր էլ բարկացած, հարցրեց Կեցը: -Վա~յ, մենք էլ մտածեցինք մեռա~ր: Ուզում էինք մատանիները հանել,- զարմացած ու նեղացած, որ տատը չի մեռել, ասացինք մենք...

Տատիս բարությանը զուգահեռ, շատ բարկացկոտ ու հայհոյող էր պապս, բայց եւ անչափ աշխատասեր. տանել չէր կարողանում ծույլ մարդկանց: -Էս հարեւանի տղեքը սաղ օրը ճամփա են չափում: Բա տրանց տանը մի գործ չկա՞,- տեսնելով այդ տղաներին ինքն իրեն ասում էր պապը: -եղեցի~կ, լոբին հասել ա, խի՞ չես քաղըմ,- կամ էլ բարկացած հարցնում էր տատիս: Թեպետ գիտեր, որ ցանելուն զուգահեռ, հավաքելն էլ էր իր գործը: - Այ մարդ, տենըմ չէ՞ս պարապ չեմ: Րեխանցս բրախեմ բաղը մտնեմ, ընդե՞ղ գործ անեմ,- իր հերթին հարցնում էր տատս: Կեցն այգում չէր սիրում աշխատել: Նա շատ սիրում էր իր տունը, խոհանոցը: Ամռան հետ թուխս էր պահում, իր բազմաթիվ ճուտիկներով: Իսկ մենք ամեն մի նոր դուրս եկած ճուտի հետ ուրախանում էինք, բռնում, սեղմում այդ դեղին ու նուրբ արարածին մեր փոքիկ ափերում:«Զգուշ, րեխեք ջան, կսատկեն, ախր շատ են պուճուր», զգուշացնում էր նա: Հաճախ էինք լսում տատիս հպարտ-հպարտ խոսքը. - Աղի աղջիկ եմ լել, ձեր պապն էլ` մեր նոքարը: Եվ դա ասում էր այն ժամանակ, երբ պապս նեղսրտում էր` քաղհանը մնաց, լոբին ճրիլու յա... Այն, որ տատս աղի աղջիկ է եղել դա ճշմարտություն էր: Մինչ հեղափոխությունը տատիս հայրը` Խաչատուր պապը, գյուղի հարուստներից է եղել, ունեցել է բազմաթիվ անասուններ, հողատարածություններ: արեգին պապս` հարեւանի` երկու տարեկանից որբացած տղան, արդեն չափահաս տարիքում, սկսել է ծառայել նրանց տանը: Տեսնելով տղայի աչքաբացությունն ու աշխատասիրությունը, Խաչատուր պապը որոշում է ամուսնացնել իր գեղեցկուհի աղջկան ոչ պակաս գեղեցիկ, բարձրահասակ, խելացի, բայց աղքատ տղայի հետ: Ստեղծել են ամուր ընտանիք, ունեցել երեխաներ...

Ամռանը, երբ հավաքվում էինք երեխաներով գյուղում, մեր ամեն ինչը պտտվում էր տատիս, նրա համեղ ճաշերի ու թխվածքների շուրջը: Նրա սարքած ձվաձեղի չափերն ու հաստությունը ոչ ոք չէր կարողանում ընդօրինակել: Այդ հասարակ թվացող ուտեստն անգամ յուրօրինակ էր ստացվում նրա ձեռքի տակ: Հետագայում որքան էլ ուզում էի նրա բիսկվիտների նման բիսկվիտներ թխել` բարձր ու փխրուն, չէր ստացվում: Կարծես ամեն ինչ նույնն էր, բայց զուր էին անցնում ջանքերս: Էլ չեմ ասում ավելի բարդ խմորեղենների ու ճաշերի մասին... Իսկ պատմությունները, որ պատմում էր իր մանկությունից ու ջահելությունից` անսպառ էին: Ու զարմանում էինք, ինչպես է նա կարողանում այդպես գեղարվեստորեն ներկայացնել նույնիսկ ամենաաննշան միտքը: Հեռու լինելով արվեստից, նա ապշեցնում էր մեզ իր արտիստիզմով: րագետ չլինելով, գեղեցիկ ու հետաքրքիր զրույցի վարպետ էր...Ու պատմելով պատմություններ` մեր մանկական հայացքների առջեւով անցնում էին մեզ անծանոթ մարդիկ, իրենց հետաքրքիր խոսքով, արտասովոր հագուկապով: Ասես կենդանի լինեին նրանք մեզ համար. այնքան լավ էր նկարագրում նրանց Կեցը: Դիմացինի դարդով հուզվում ու տխրում էր , երբ մի վատ բան էր լսում նրանց ընտանիքների հետ կապված: Լավով ուրախանում էր, երբ փոքրիկի ծննդի կամ ջահելի պսակի լուր էր առնում` թող բախտավոր լեն...

Ոչ միայն մենք, այլ նաեւ բարեկամներն ու հարեւաններն էին Կեցիկի շուրջը պտտվում, ակնկալելով մի հետաքրքիր զրույց, հումորով թաթախված խոսք: -Մի տարի հրսանիք ինք քյնըմ Սեւքար, մեծով ու պուճուրով, բարեկամներով: Ոտով ինք քյնըմ, էս մոտիկ սարով: Պակաս պռատ տարի էր, լավ շորեր քչերն ունին: Պատերազմը նոր էր պրծել: Մնից շալ ուզեցի, մնից փեշ ու չուստ: Էն էլ չստերը ոտիս մի քիչ մեծ ին, մտածեցի` դե ոչինչ, ի՞նչ անենք: Ուզում ի անպայման սիրուն շորեր հագած լեմ: Որ շորերն իմը չին, մենակ տեգորս աղջիկ Սուլթանը գիդեր ու մեկ էլ ծեր Նատո նանը, օղորմածիկ կիսուրս: Էդ քշեր էլ էնքան անձրեւ էր էկել, որ էլ կարալ չեմ ասեմ: Ճամփեն ցեխ-ցեխ էր: Շատ որ քընացինք, տենամ Սուլթանը, որ էդ վախտ պուճուր աղջիկ էր, ծեն ա տալի. -Վա~յ, ձալո~, Աղավնիկի տված փեշի հետեւը ցեխ էս արել: Էդքան մըրդկերանց միջին հըմանչեցի. գիդացան, որ փեշն ուրիշինն ա: -Էդ անդեր չստերը, որ հագար տանը, տեհար վեչ, որ մեծ են: Խի՞ չի ետ ղըրգեցիր, որ հագար ու ճամփա ընգար,- վրես ծված ձեր Նատո նանը: Լացս եկավ, բայց ի՞նչ կարայի անեմ. հարսն ի... Երբ քյնացինք-հասանք հըրսնքատուն, ցրտից կուչ եկած, մոտիկացա տաք փեչին: Հենց ուզըմ ի ծեռներս տըքցնեմ, մին էլ տենամ Նատոս եկավ ու թե` աղջի, խալխի շալի ծըպները վառըմ ես, հեռու նստի: Արդեն բարեկամներից բացի, հըրսնքատան ժըղոուրդն էլ գիդացավ, որ շալն էլ չի իմը... Ասա էդ խի՞ հագար, որ էսքան խոսա՞ն... Էդ էր ու էդ: Բա ես` փիրմանց եղեցիկս, էդքանից եդը ուրիշի շոր հագնե՞մ, երբեք... Նա պատմում էր, մենք ծիծաղից թուլանում էինք: Ամեն անգամ նորից ու նորից պատմելով, ավելացնում էր հուզմունքը, մենք` ծիծաղը... Մեզ համար գյուղի կոլորիտը նրանով էր հարուստ ու հետաքրքիր: Իր էությամբ, հայացքներով երբեք չէիր մտածի, որ գյուղի կին է: Զարմանում էինք, որտեղի՞ց նրան այդքան հարուստ ներաշխարհ: Թեպետ, ապրելով Բաքվում, Թիֆլիսում` շատ պան եմ տեհել ու սըվերել...

Այդ տարիներին գյուղում ոչ ոք պահածոներ եւ մուրաբաներ չէր սարքում, իսկ նա պատրաստում էր: Նրա մեծ շնորհներից էր նաեւ հիանալի գորգեր գործելը: Այնքան վարժ ու գեղեցիկ էր շարժում ձեռքերը, որ թվում էր, ոչ թե հյուսում է մատներով, այլ պարզապես` պարում ու այդ պարից ծնվում էին զարմանահրաշ նախշեր: Նա յուրաքանչուրիս մի հրաշք գորգ թողեց. -Վրեն ման կըկյաք, չափսոսաք ու ինձ կհիշեք, ձեր դարդը տանեմ... Տատիս մեջ հրաշալի երգ էր նստած, եւ թախծոտ եւ ուրախ: Տխուր երգերը երգում էր, երբ մենակ էր հյուսում իր գորգը: Մեզ համար պահում էր ուրախներ` թաքցնելով հոգու վերքերը, պատերազմում երիտասարդ եղբայրների ու վաղուց կորցրած իր փոքրիկ տղայի ցավը... Հաճախ էր երգում «Քամին զանան» : Մենք` շուրջը նստած հինգ բաղաձայններս, փորձում էինք ձայնակցել: Բայց միասին երգելու փոխարեն ստացվում էր շիլաշփոթ ու դրան զուգահեռ` երգի կեսից, պայթում էր մեր մանկական ծիծաղը... -Է~, դե շնոքով երգեցեք,-ասում էր Կեցը: Նա սիրում էր նաեւ, երբ մեզնից մեկն ու մեկը կամ մայրս մի որեւէ բան էր բարձրաձայն կարդում, մեկնաբանում իր համար: Նորությունների ու ֆիլմերի սիրահար էր: Անչափ սիրում էր հեռուստացույց դիտել: Եթե նույնիսկ չէր նայում, ապա լսում էր, որը պապիս խիստ զայրացնում էր. -Այ կնիկ, տու նորից միացրած ես բրախել տելէվիզորն ու մտել բաղը,- բարկանում էր պապս, երբ հերթական անգամ տեսնում էր, որ կինը տանը չէ, իսկ հեռուստացույցը միացած է: Իր հարցերով երբեմն խիստ զարմացնում էր մեզ.

-Արմիկ ջան, էս Անդրեասյանը յաման տխուր ա, հըլեի տխեքը լավ չեն խաղ անըմ, հա՞,- դիմում էր նա ֆուտբոլ նայող հորեղբորս: -Այ մերա, Անդրեասյանին որտեղի՞ց գիտես,- զարմացած հարցնում էր հորեղբայրս: -Տղա ջա՞ն, ուրեմն քու մերն անդամոնդա կնիկ ա՞, Անդրեասյանին ո՞վ չգիդի,- մի փոքր նեղսրտած պատասխանում էր տատս` զարմանահրաշ տատս: Իրեն հատուկ հումորն ուներ նաեւ պապս: Մի օր այգում աշխատելով, քրտնել էր, երբ տուն եկավ, տատս թե` այ մարդ, փոխի շորերդ, թե չէ` կհիվընդանաս: Խեթ խեթ նայլով կնոջն` ասաց. -Վա~հ, ուրեմն արեգինն էդինչքա՞ն ա մեռել, որ կարըմ չի վրեն չորըցնի իրա հագինը... Տատիս մեջ ամեն ինչ յուրահատուկ էր` խոսքը, կատակը, անգամ հյուրասիրությունը: Տանը համեղ բան չեղած ժամանակ, այնպես էր մատուցում եղածը, որ հյուրը գնում էր գոհ ու կուշտ, ասես աշխարհի ամենահամեղ ուտելիքներն էր համտեսել: Իսկ մեր պատվերն ու խնդրանքն օրենք էր նրա համար: Երբեք չէր զլանում այս կամ այն բարդ ու աշխատատար ուտեստը եփել: Միայն մեր սրտով լիներ, միայն մենք կուշտ լինեինք... Երբեք արգելք չէր դնում մեր խենթ ու չարաճճի խաղերին: Երբեք ոչինչ չէր մերժում: Տան ու բակի ամբողջ տարածքը նրանն էր: Միայն այգին էր պապինը: Իսկ մենք, ինչպես ուզում խաղում էինք , քանդում ու սարքում` ինչպես բակի փոքրիկ ավազակներ: Միայն այգին ու նրան պատկանող իրերն էին անձեռնամխելի: Պապինն էին...

Բայց մի անգամ մի միջադեպ եղավ, խախտվեց ընդունված կարգը: Պապն անտառից կտրել ու բերել էր երկար ու բարակ փայտեր` սարիներ: Դրանք դարսել էր բակում, որ երբ ժամանակը գա, տնկի եւ լոբու բարձրացող ընձյուղները կապի: Մենք հինգ չարաճճի երեխաներս, որոշեցինք դրանցով մի հարմար տեղ տուն «կառուցել»: Այգուց գլորելով ու բակ բերելով նաեւ մի քանի կոճղեր, կառուցեցինք բավականին ամուր մի շինություն` տուն: Մենք, գոհ մեր սարքածից, տնակ տեղափոխեցինք փոքրիկ աթոռներ, սեղան, խաղալիքներ ու սկսեցինք մեծ ոգեւորությամբ խաղալ ներսում: Պապս, որ տանը չէր այդ ժամանակ, դրսից բակ մտնելով ու տեսնելով մեր արածն առանց իր թույլտվության (ցանկացած դեպքում «չէ» էր լինելու)` սկսեց գոռալ մեզ վրա` էս ի՞նչ եք արել: Մենք վախեցած ու շփոթված պապի հանկարծակի ձայնից` փորձեցինք դուրս գալ: Այդ ընթացքում չգիտես ինչու, ինքը փորձեց տնակ մտնել: - Սրանց էլ հասա՞ք: Սաղ ձեր տատն ա մեղավոր,- բարկացած ասաց նա: Ու հանկարծ մի ձայն` վա~յ, ճակատս... Ինչ կատարվեց այդ պահին, մենք չհասկացանք, միայն պապի հեռացող, տարօրինակ ձայնն էինք լսում...Դուրս եկանք: Իրար ետեւից շարված , վախեցած` չգիտեինք ինչ անել: Սպասում էինք Կեցին: Սովորաբար, նման դեպքերում նա գալիս ու մեզ տուն էր ուղեկցում: Բայց նա չկար: Ու մենք հետաքրքրությունից դրդված, որոշեցինք ինչ էլ լինի մտնել տուն: Տնակ մտնելու ցանկությունը վախից չքվել էր: Կամաց մոտենալով տանը, առաջին հարկի պատուհանից տեսանք, որ պապը պառկած է իր թախտին, դեմքի վրա արյան հետքեր, ճակատին թրջոց ու տատս` կողքին նստած: -Ի՞նչ ին անըմ, որ ուզացար անպայման խընգարես: Ո՞ւր իր ուզըմ մտնես մեջը էդ երկար բոյովդ: Րեխեք են էլի, տուն ին սարքըմ իրանց հմար, խելոք խաղ անըմ: Չէ~, ոնց կլի~, փետերը կպակսեն րեխանց խաղից: Է՞դ իր ուզում: Ճակատդ տվիր պատռեցիր,- ամեն կերպ փորձելով մեզ արդարացնել, նեղսրտում էր տատս: Պապի տեսքը շատ տխուր էր, մեզ համար հազվադեպ մի վիճակ: Ու հանկարծ այդ պահին հարեւան բակից մեր բակ մտավ Երեւանից երկու օր առաջ եկած Սեդան` Սոնիկ մամայի հարսը: Տեսնելով պապի արյունոտ դեմքը, շփոթվեց ու կարծելով պապը շատ ավելի արյուն է կորցրել, քան տեսնում է, ասաց.

-Վա~յ, բիձիկ ջան, շոկոլադ է պետք ուտել, արյուն ես կորցրել... Դա բարկացրեց տատիս, մի կողմ քաշելով երիտասարդ հարսին` ասաց. -Տնաշենի աղջիկ, փոխանակ ասես` մի պան էլ չկա բիձիկ ջան: Ասըմ ես` արին ես կորցրե~լ...Կրակին յուղ մի լցրու, րեխեքս մեղք են... Այդ պահին անգամ, նա նորից մեր մասին էր մտածում: Թվում էր, դրանից հետո պապը մեզ տուն չի թողնի, սակայն շնորհիվ դիվանագետ տատի` կարճ ժամանակ անց, ամեն ինչ խաղաղվեց... Այժմ վերհիշելով այդ օրվա կատարվածը` մեր խուճապը, պապի վիրավոր ու տխուր տեսքը եւ անշուշտ Սեդայի խոսքը` բիձիկ ջան շոկոլադ կեր, բուռն ու անկեղծ, վարակիչ ծիծաղ է բերում... Հաճախ էինք Կեցի հոգու հետ խաղում, ասելով` մեր պապն ուրիշ է, մենք մեր պապին ավելի շատ ենք սիրում: -Հա~, բա ինչ կանեք, սաղ օրը ղարավաշի նման առաջերնուդ անեմ, սարքեմ, տուք էլ պապին սիրեք: Է~, բախտ բաժանող,- իբր նեղսրտած ասում էր տատս, բայց համոզված էինք, որ հոգու խորքում ինքն իրեն ասում է` թող պապին սիրեն, չըրչարվողը նա յա:- Էսա կըմեռնեմ, ղադըրս նոր կըգիդենաք: արեգին, այ մարդ, քեզ են սիրում թոռներդ, ես հե~չ,- շրջվում ու խոսքն ուղղում էր թախտին թիկն տված պապին: -Վա~հ, էդ խի նորութին ա՞,- քթի տակ ժպտալով, հարցնում էր պապը: Այդ ժամանակ մեզ էլ էր թվում, թե իրոք, չնայած պապի բնավորությանը, մենք նրան Կեցից շատ ենք սիրում... Տարիների հետ հուշերը չկարծրացան, չանհետացան, այլ ավելի ու ավելի վառ դարձան: Վերհիշում ենք, մեկս մյուսին հերթ չտալով պատմում, ծիծաղում ու վերջում անշուշտ` հուզվում: Մայիսյան մի գեղեցիկ օր` հենց մորս ծննդյան օրը (ճակատագրի ի~նչ խաղ), հանգավ մեր Կեցը: Հեռացավ մեզնից մեր հոգատար ու սիրելի տատը` ընտանիքի համն ու հոտը: Չքվեց ընդմիշտ մեզ համար այն յուրօրինակ ու բարի աշխարհը, որտեղ իշխում էր Կեցիկս` շուրջն ունենալով ու պահելով իր սիրելի մարդկանց` զավակներին, թոռներին ու էլի շատ շատերի, ինչպես տաք ու ուշադիր մի թուխս...