ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԻՄ ՏՈՒՆԸ Երազում տեսա ես մեր տունն ավեր, Նստեցի քարին, լացեցի անկար, Նա իմ պես լուռ էր, օտարված, անտեր, Ներսում հարազատ ոչ մի շունչ չկար: Կամաց բացեցի դռները մեր հին. Կտուրի ներքո ցավ էր ու անդորր, Ո՞վ էր կողոպտել հուշերն իմ անգին, Ասես զարկվեց իմ սիրտը անզոր: Լուռ հավաքեցի փայտիկներն արնոտ, Սրբազան դողով կրակ վառեցի, Թոնիրը ծխաց իբր— հին կարոտ, Ու թախտի վրա հանդարտ մարեցի: Աչքս բացեցի ծանր երազից, Մորս գիրկն ընկած՝ լացի կարեվեր, - Մայրիկ,- ասացի,- այսօր ես նորից Երազում տեսա մեր տունը ավեր: 1999 թ. ԵՐԱԶ Վառվում է վերջին կանթեղը սրտիս, Աշնան մի թախիծ իջել է վրաս, Մարել են բոլոր հույսերը անծիր, Ամեն բան կարծես դարձել է անհաս: Իմ արցունքները թափվում են կաթ-կաթ, Այտերիս վրա կարոտն է խամրած, Աղջամուղջի մեջ քո դեմքն է վհատ, Աչքերիդ խորքում լույս է, լուսաբաց: Այդ հույսը ծփաց հրաշքով անգին Ու լուսավորեց ճամփան իմ անձուկ, Ես փյունիքի պես հառնեցի նորից՝ Ետ—ում թողած հուշերս տամուկ: Վառվում է դարձյալ փարոսը ճամփիս, Սիրո զեփյուռն է խաղում իմ սրտում, Զարթոնք է ապրում վշտաբեկ հոգիս. Շուրջս գարուն է, ծաղիկ ու խնդում... 2000 թ.

ԶԱՐԹՈՆՔ Այսօր ես կայրեմ շղարշը սգո, Զգեստներ կհագնեմ կարմիր ու կանաչ, Հմայքներ հյուսող գարնան երգերով Իմ մեջ կամփոփեմ ժպիտներ ու կանչ: Ոչ ոք չգիտի կամ ու՞մ բողոքեմ,- Արյուն է հոսում իմ խոցված սրտից, Աշունն ու քամին՝ միամիտ, անքեն, Փռել են իմ մեջ թախիծ ու կսկիծ: Հաճախ ճախրում եմ՝ անզուսպ, վերացած, Մարդիկ կարծում են, թե ուրախ եմ ես, Սակայն ցավերից, խինդով կախարդված Իմ առնետներն են ծփում բոցակեզ: Եվ եթե հանկարծ փխրուն ու անթ— Կաթեն արցունքներ՝ թախիծով օծված, Ես մարդկանց կասեմ՝ անձր— է, անձր—, Այդ խինդով, գիտեմ, ամպն է գինովցած: Ոսկե թռչուն եմ՝ կարոտով անդարձ, Ո՞մ պատմեմ սրտիս հեքիաթը անքուն, Ո՞մ առջ— բացեմ էջերս ծաղկած, Այնտեղ իմ սիրո կանչն է մորմոքում: Սգո շղարշը թող միշտ լինի կույր, Ես դարձյալ կանաչ զգեստ հագած Օրերս կանցնեմ փառքերով փխուր՝ Սիրո թունդ գինով հարբած ու խաբված: 2000 թ. ԻՄ ՂԱՐԱԲԱՂ Ես պիտի երգեմ գովքը սարերիդ, Ես պիտի երգեմ նազն աղջիկներիդ, Ես պիտի երգեմ հաղթանակները Քո մարտիկների, իմ Արցախ աշխարհ: Պիտի ազգերին հասցնեմ ի լուր, Որ եղել ես, կաս ու պիտի ապրես, Թշնամիներդ կգան ու կանցնեն, Բայց դու՝ հնագույնդ, միշտ պիտի ծաղկես: Քո կանաչավետ արահետներով Պիտի շատ սիրող զույգեր անց կենան Ու կիսավերված օջախում կարոտ Պիտի արձակվի ճիչը մանկական... 01.06.1997թ.

ԱՐՑԱԽԻՍ Մանկութ օրերս այնտեղ եմ թողել, Կարոտս դարձյալ վառվում է բորբոք, Այնպես եմ ուզում գնալ, աղոթել Իմ հայրենիքի ցավերն անամոք: Ուզում եմ հասնել գյուղը անտերունչ, Ծունկ իջնել զոհված հայի շիրիմին, Սրտիս խորանի ուխտով մշտահունչ Խնկաբույր աղոթք սփռել սարերին: արունը կանաչ թ—երն է բացել Իմ բնօրրանի վիրավոր հողում, Արագիլն ահա իր բույնն է դարձել, Իսկ ես հեռվում եմ կարոտով անքուն Ուզւոմ եմ դարձյալ արագիլի հետ Իմ վերադարձն էլ հույսով բաբախի, Տաք հովիտներին գլուխս դնեմ, Զգամ հրաշեկ երկունքն Արցախիս: Ու վերածնվեմ հովտում բուրավետ, Նրա գիրգ ծոցում քուն մտնեմ խաղաղ, Եվ քնաթաթախ արեգակի հետ Կյանքս սկսեմ այգով լուսաշող: ԱՅՍՏԵՂՈՎ ՄԻԱՅՆ ՄԻ ԹՈՒՐՔ Է ԱՆՑԵԼ Անցնում էի ես մի ազատ դաշտով, Շուրջս կանաչ էր, ծաղիկներ պես-պես, Քամին շոյում էր դեմքս հմայքով, Օրը պայծառ էր մաքուր ջրի պես: Հիանում էի ես ծաղկանց բույրով Ու թռչունների երգերով ուրախ, Հանկարծ մոտիկից զգացի գարշահոտ, Ասես անտառում ճահիճ կար նեխած: Եվ ահա մոտիկ բլրի ետ—ից Մի ծերուկ եկավ՝ մահակը ձեռքին, Դողդոջ շուրթերով հասցրեց նձ ասել. - Այստեղով միայն մի թուրք է անցել... - Տեր Աստված,-ասի,- ես ի՞նչ լսեցի. Միայն մի թուրքից այսքան գարշահո՞տ. Ա՜խ, ի՞նչ կլինի աշխարհի հալը, Երբ թուրքերը անցնեն աշխարհով: 1990 թ. ԳԱԶԵԼ Ես իմ ծիծաղը թողել եմ հեռվում, Հոգուս կսկիծն եմ լոկ իմ մեջ բերել: Խոցված մարմինս թողել եմ հեռվում Իմ սրտում կիզված կարոտն եմ բերել: Ես իմ Արցախը թողել եմ հեռվում Նրա ուխտավառ բեկորն եմ բերել: Ուզում եմ հիմա թախիծս վանել, Գնալ ժպտացող գարնան ետ—ից: Այրված կարոտիս հույսերն են ծաղկել, Մանուկ հուշերս ժպտում են հեռվից: Ուզում եմ բախտս երբեք չլացել, Գնալ իմ լքված «Էրգրի» ետ—ից... 7.10.2000 թ. նվիրվում է ազատամարտիկ Վ.

Զաքարյանի վառ հիշատակին Ես չեմ հավատում, որ չկաս մեզ հետ, Թ—ածում է լոկ բաղձանքդ անհաս, Քո սուրբ արյունից ծաղկեցին վարդեր Ու փառքով ճախրեց անունդ անմահ: Ճակատագրի դժնդակ կամոք Մայրամուտ դարձավ ար—դ ծաղկած, Եվ դու տրեցիր հողին վիրավոր, Ինչպես սիգապանծ արծիվ հաղթական: Նայում են երկու արեգակ արդար Վարդերի միջից քո շիրմաթմբի, Աչքերիդ բոցն է հավիտյան սատար Քո որդիների զարթոնքի ճամփին: 1998 թ. ՄԱՅՐՍ Մայրս ծնվեց այն օրին, Երբ անձր— էր ու աշուն, Երբ կաթիլներն անձր—ի Մեր տան դռներն էր մաշում: Ու դեմքը քո նուրբ ու հեզ Ես չեմ ուզում ծերանա, Կուզեմ Մռավ սարի պես Ամպերից վեր բարձրանաս: 8.09.1993 թ. ԱՐՑԱԽ Դեռ պիտի ծաղկի ամեն մի ակոս, Դեռ քարը քարին մենք պիտի դնենք, երեզմաններին մեր մարտիկների Դեռ պիտի բազում ծաղիկներ սփռենք: Անահ քաջեր կծնվեն նորից՝ Նահատակների ցասումը սրտում, Հայրենականչով օտար ափերից Կվերադառնան ծիծեռ ու կռունկ: Վիրավոր ցավից մորմոքող հերկին Շիվեր կարթնանան զմրուխտատեր—, Արյունալվա դաշտերը կրկին Կծփան հույսով — մշտաար—: Լուսայգը ամեն Աստծո առավոտ Կօծի Արցախը շողերով ոսկի, Վարդերի բոսոր թերթերին շաղոտ Բլբուլը էրված երգեր կհյուսի: Ծաղկելու է դեռ ամեն մի ակոս, Ու քարը քարին դնելու ենք մենք, Աղոթքով օծած շրթունքները մոր Արարելու են խնդություն ու երգ: 1997թ. ՎԵՐԱԴԱՐՁ Ինչպես մի անտուն, մոլորված պանդուխտ նում եմ ահա խոստովանանքի... Տարեք ինձ, հուշեր, ճամփեքով ծանոթ… նում եմ պատմեմ կարոտիս մասին, — այն կռունկի, որ դեռ փնտրում է ետդարձի ճամփան բախտի բավիղում... նում եմ հիմա խղճիս մատուռի դռնակը բացեմ եւ թեժ կարոտս խնկարկեմ այնտեղ, մի բուռ օրհնություն հայցեմ Աստծուց, խնդրեմ՝ փոշոտված երազանքներիս թեւեր հագցնի, որ ավիրված օջախիս վրա սավառնեմ նորից... եւ խարույկ վառեմ վաղուց մոխրացած հոգուս մատուռում... 27.07.2002թ.

——— Մեռնում է դրսում աշունը դեղնած, Թաղում հուշերս խաշամի մեջ կույս, Կրծող թախիծը սրտիս մեջ թողած՝ ՈՒ՞ր են քեզ տանում կռունկներն, աշու՜ն… նվիրվում է ազատամարտիկ` Լեոնիդ Ազգալդյանի վառ հիշատակին ԱՍՔ ՀԱՅՐԵՆԱՍԻՐՈՒԹՅԱՆ Ո՞ր կանչը բերեց քեզ դեպի Արցախ, Օտար ափերում սավառնող արծիվ, Դու վերադարձար կամքով հաղթական, Առասպել դարձար, քաջազուն մարտիկ: Դու մատաղեցիր —' Սեր, —' հավատ, Եվ քո մեջ ծաղկած ուխտը Սասունի, Անահիտը դեռ քեզ սեր չընծայած` Համբույրով ձուլեց հողին հայրենի: Ննջում է այժմ սիրտդ ալեխռով Քո ազատագրած Արցախի գրկում, Բայց կենդանի է հոգիդ անվրդով, Քո արյամբ գրված առասպելն արթուն: 1996թ. ՄԱՆԿՈՒԹՅԱՆ ԱՐԱՀԵՏՈՎ Տարիներ հետո, երբ առնետները կրծեցին հոգիս, ես հիվանդ սրտով տուն վերադարձա. Ժպտուն աչքերով, ոտքերով բոբիկ Դաժան փորձության գողգոթան անցա. Հասա վերջապես ինձ վաղուց կանչող գյուղը հեռավոր... Եվ մանկությունս ինձ դիմավորեց աչքերով թախծոտ. Մի փշեպսակ դրեց իմ գլխին, Քարերին խաչեց գամերով ցավի եւ դուրս շպրտեց եդեմից մանկութ... Հազիվ զսպելով արտասուքներս՝ դառնաղի ու տաք, Կուլ տալով ցավը անցած օրերիս՝ Ես ճամփա ընկա՝ գտնելու ծանոթ, կարեկից մի գիրկ, որ վշտալլուկ վերքերս բուժի, փարատի, սփոփի... Բայց չհանդիպեց ոչ ոք իմ ճամփին, եւ ծանոթներս անծանոթ դարձան, այրող կարոտս քարերին տվի, փշրված հոգով անձայն հեռացա... 2.08.2002 թ. ԼԱՑԵԼ ԵՄ ՈՒԶՈՒՄ Չգիտեմ ինչու, լացել եմ ուզում... Բայց արցունքներս չեն ուզում հորդել... Լճացել է հոգիս դառնությամբ... ու խեղդում է ինձ... Լացել եմ ուզում... Բայց վախենում եմ արցունքներ թափել. Չէ՞ որ քեզ միշտ թվացել է, թե սիրտս երկաթ է. Ինչ էլ որ անես նա կդիմանա, նա քեզ կների... Չես էլ կասկածում, որ ս— աչքերս՝ քեզ միշտ ժպտացող, նա— թախծում են քեզանից թաքուն ու համբուրում են բարձը արցունքով... ես հորինեցի սին երջանկության քաղցր պատրանքը, որ կարողանամ կյանքս հեշտ ապրել... Բայց, գիտեմ, իզուր... Տխուր եմ այսօր... Չգիտեմ ինչու, լացել եմ ուզում... 16.06.2001 թ.

ԵՐՋԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ Որտե՞ղ փնտրեմ աչքերդ արթուն. Ումի՞ց հարցնեմ՝ որտեղ ես ապրում, Բավ է ինձանից դու խռով մնաս, Տու՛ն վերադարձիր, իմ երջանկություն... Դու ե՞րբ ես գալու, ո՞ր երամի հետ. Բախտի կռո՞ւնկ ես, անբույն արագիլ. ուցե երա՞զ ես դու անիրական, Որ առավոտյան միշտ շաղ ես դառնում... սին երջանկություն... Դու երազային հույսի պես անտես. Հոգու զանգահար, կյանքի էություն... Արի’, սպասում եմ, դու ինձ չխաբես, Խենթ ու անանուն, իմ երջանկություն... 24.10.1998 թ. ՄԱՅՐԻԿ Դու քնած ես իմ գրկում այնքան խաղաղ, Որ հիշել եմ մանկությունս հեռավոր, Երբ ձեռքերիդ վրա քնքուշ ու տաք Քուն եմ մտել երգերիդ տակ անմեղ քնով: Բայց այսօր ինձ հազվադեպ ես դու պինդ գրկում, Ասում ես թե՝ մեծ եմ արդեն, կդիմանամ, Մայր իմ բարի, ինձ փաղաքշիր քո ջերմ գրկում, Ինչպես առաջ, տարիներին իմ մանկության: Քնիր, ես քեզ էլ չեմ արթնացնելու, Նվնվոցով չեմ խանգարի, ինչպես առաջ, Եվ թող թափվեն արցունքի պես հուշերս կույր Քո սուրբ գրկում թող հուրհրա սերս անտակ: 17.11.1999 թ. ՀԱՎԱՏԱ Հավատա դու ինձ, — ես չեմ խաբի, Ու եթե լռեմ, երբ նայես դու ինձ, Այդ մշտաբարբառ լռւթյանը խոր հավատա անշուշտ… Եվ եթե անգամ քարտեզի վրա Նույնիսկ չեր—ա տնակս անշուք, Ու տարիների փոշին թե նստի իմ ճամփի վրա, Հավատա, որ կա մի նեղ արահետ, Որը, անկասկած, հիշում է, թե ես որտե՞ղ եմ ապրում: Այդ արահետին հավատա անշուշտ: Իսկ եթե նայես իմ աչքերի մեջ Ու էլ չտեսնես լռւթյուն ու սեր. Դու չհավատաս քո իսկ տեսածին… Ես քեզ չեմ խաբի… Հավատա դու ինձ… 27.07.2003 թ. ԱՐԵՎ - Ար—, ինչո՞ւ չես գիշերը շողում,- Մի օր Ռուբիկը ար—ին հարցրեց, Արեգը շողաց կապույտ երկնքում Ժպտաց փոքրիկին ու պատասխանեց: - Երբ երեկոյան դու քուն ես մտնում Մայրիկի գրկում հանգիստ ու խաղաղ, Ես էլ եմ հոգնած իմ տունը մտնում, Որ մի քիչ քնեմ ու հանգստանամ: Իսկ այգաբացին շտապում եմ ելնել, Որ քեզ արթնացնեմ առավոտ կանուխ, Փոքրիկների հետ որ գնաս պարտեզ Ու խաղաս բակում մինչ— իրիկուն: 9.12.2002 թ.

ՁՄԵՌ ՊԱՊ Սպիտակ մորուքով, զգեստով ձյունածածկ, Պապիկն է գալիս, դուռը լայն բացեք, Նրա շալակին կա մի ծանր պարկ, Մրսած է. երկար ճամփա է կտրել: Սարից է իջել նա ձյունաճերմակ, Հոգնել է ճամփից, թողեք շունչ քաշի, Իսկ հիմա եկեք մենք ուրախանանք Եվ Ձյունանուշին կանչենք միասին: Բարով ես եկել, բարի Ձմեռ պապ, Մենք սպասել ենք մի ամբողջ տարի, Ի՞նչ ես բերել, պարկդ բաց արա, Մեզ ուրախություն, ծիծաղ պարգ—իր: 9.12.2002 թ. ԿՈՒԶԵՄ ԱՅՍ ԳԻՇԵՐ Կուզեմ այս գիշեր երազս տեսած Իրական դառնար հենց այս վայրկյանին, Դու հայտնվեիր իմ կողքին հանկարծ Եվ քո համբույրով ինձ արթնացնեիր: Ու երբ բացեի աչքերս քնատ, Չհավատայի հրաշք երազիս, րկեի ուժգին քեզ խենթի նման Քո «բարի լույսը» դառնար ավետիս: Ար—ի լույսով օծեիր հոգիս, Լցնեիր կյանքս հիրիկի բույրով, Սպասումս դառնար մի փոքրիկ ամպիկ, Կարոտս լիներ հուսավառ մի շող… Ա՜խ, երանի երազս տեսած իրական լիներ… 27.07.2003թ. ԷՏՅՈՒԴ Դու չեկար, չեկար... դու ինձ խաբեցիր, Եվ արշալույսը խավարեց իսկույն, Այդ չարագուշակ լռությունը ինձ Հուշում էր, որ դու երբեք չես գալու: Մրսում էր սիրտս՝ լուռ ու մենավոր, Հոգիս նվում էր կարոտից անտես. Խաբված օրերի ցավից վիրավոր՝ Մեր խաչմերուկին դեռ սպասում եմ քեզ… Փորձել եմ ջնջել սիրտս քրքրող Հուշերս արնոտ, որ կանչում են քեզ, Ու լուռ հեռանալ ճամփեքով մոլոր՝ Փնտրելու հեռու լուսաբաց ու սեր… Դե ինչ, այս սիրո բոցով անհատակ Խենթ խարույկներում ողջ կյանքս կայրեմ, Եվ արշալույսը դրած բարձիս տակ՝ Քեզ,իմ արեգակ, կերկրպագեմ… 29.09.2000 թ. Ա~Խ, ԹԵ ԻՄԱՆԱՍ Ա~խ, թե իմանաս քեզ ոնց եմ սիրում, Ոնց եմ խենթացել ես սիրո դարդից, Ինչքան եմ ուզում, որ գեթ մի անգամ Ճամփով անցնելիս նայես աչքերիս: Ա~խ, թե իմանաս քեզ ոնց եմ կանչում Հայացքով շփոթ, աչքերով խոնարհ, Ինչպես է հոգիս սիրուց փոթորկվում Եվ կանչում է քեզ կարոտով անձայն: 18.03.1998 թ.

ՍԻՐԵԼ ԵՄ` ՀԱՅԵՐԵՆ Լուռ եմ սիրել քեզ, Սիրել եմ անխոս, Ոչ ոք չգիտեր, Որ իմ հոգու մեջ Ալեկոծվում է թախիծի մի ծով… Համր եմ սիրել Ու սիրել եմ մունջ, Ոչ ոք չգիտեր, Որ իմ հոգու մեջ Վառվում է սիրո ու կրքի մի հուր… Սիրել եմ խոնարհ, Սիրել եմ համեստ, Մի խոսքով ասած` Սիրել եմ ես քեզ Այսպես` հայերեն… 27.01.2004 թ. ԱՇՆԱՆԱՅԻՆ Եթե մոլորվես դու ճանապարհին, Անձայն հեռանաս, հանգչես աշնան պես, Անձր—ի հույսով կիջնեմ երկնքից, Սիրո արցունքով կամոքեմ ես քեզ: Ես կհեռանամ՝ քեզնով սիրատենչ, Կիջնեմ սարերի թուխպին տխրամած, Իսկ քեզ կթողնեմ արեգակի մեջ, Իմ սե’ր, իմ հեռու մշտահունչ երազ…. 19.01.2002 ՁՈՆ՝ ՆՈՐԱՊՍԱԿՆԵՐԻՆ Դու թողնում ես մանկությունը սրտիդ մեջ Եվ սավառնում թռչունի պես երկնքում, Դու գնում ես կակաչի կոկոնի պես Քո բլբուլի տաքուկ գրկում բացվելու: Քեզ կժպտա ար—ը վառ, ոսկեգույն, Եվ կերգի կարապն իր երգը դյութիչ. Մորդ սիրտը դու կտանես քո հոգում՝ Երջանկության արցունքները աչքերիդ: Խենթացել է այս երեկոն քո պարից, Աստղեր վառել լոկ քեզ համար երկնքում, Եվ կարապի տխուր երգը շուրթերիդ՝ Քո նոր տանը լույս ու սեր ես մանելու: Եվ թող միայն բացեն դռները ձեր փակ Երջանկության գարունները լուսավոր, Եվ թող երգեն արտույտները ձեզ համար Սիրո երգեր մայրամուտից առավոտ: 7.12.2000թ. ԶՐՈՒՅՑ ՀՈԳՈՒՍ ՀԵՏ Արի, հոգի՛ս, զրույց անենք, անկեղծանանք. Այսօր ասա ինչ կամենաս, ես կլռեմ: Ո՞վ է տանջում քեզ անընդհատ, օրուգիշեր.

Շշուկներով հաղորդվիր ինձ, ես կլսեմ: Ուզում ես, որ սիրեմ նրան, ում ընտրեցիր, Փարվեմ ուսին ար—ի պես ոսկեծածան, Բավ է, ինչքան սիրո տաղեր դու երգեցիր Ու թաքցրիր աչքերիս մեջ կիրքդ պարփակ: Նա, ում որ միշտ ձոնել ես դու հույսդ անկեղծ, Հեռանում է անուրջի պես, ինձ չի նայում, Իսկ դու աշնան փեշից ընկած տեր—ի պես Երազում ես լինել նրա տաքուկ գրկում: Ես վիճում եմ քեզ հետ դարձյալ, իմ կարեկից, Իմ հուսառատ, զուր ինչո՞ւ ես գոտ—որվում, Զարմանում եմ՝ ինչպես ենք մենք հենց ծնունդից Նույն մարդու մեջ տարբեր բախտով տեղավորվում: ուցե, հոգի՛ս, երբ շիրմաքար դառնամ մի օր, Քեզ կբերի ինչ-որ մեկը փշոտ մի վարդ, Ու այդ պահին մեկ վայրկյանով կուզեմ հառնել՝ Քեզ ասելու՝ դու հաղթեցիր, իմ անհավա՝տ: 18.08.2002թ. ՍՊԱՍՈՒՄ Մինչ ուշ երեկո պատշգամբիս մոտ ես քեզ սպասեցի Եվ ցնորամիտ երազանքներով լցրեցի հոգիս, Իսկ լռության մեջ աշունն էր մենակ հեկեկում անհույս. Խեղդում էր սիրտս անդորրը տաղտուկ, Եվ այդ կաթկթող լռության ներքո Պարում էր տեր—ն իր պարը վերջին` Դեղին շուրթերով հպվելով գետնին: Մեռնում էր դանդաղ` Տաք շունչն իր տալով պաղ կաթիլներին: Մեռնում էր Սերը այդ տեր—ի հետ, Որ արշալույսին հարություն առներ ուրիշ աչքերում, Ուրիշի սրտում, Ուրիշի շուրթին դառնա` սիրելիս, Ու դառնա ժպիտ, Վարսերը շոյող քնքուշ ձեռք դառնա, Դառնա մեղեդի, Ջութակի մի լար, Ու դառնա համբույր կարոտած շուրթին… Մինչ— առավոտ պատշգամբի մոտ ես քեզ սպասեցի Ու երազեցի այն սերը մեռնող, Որ արշալույսին հարություն կառներ: 20.01.2002 թ. ԽԱԲԿԱՆՔ Ինձ խաբեիր դարձյալ քո վարժ, հմուտ ստով, Ինչպես անում էիր մեր հանդիպման պահից, Ինձ խաբեիր դարձյալ, որ քաղցր խաբկանքով Օրերն իմ մթնեին, լուսանային... Բայց ինձ չխղճացիր ու սպանեցիր իմ մեջ խաբկանքները բոլոր անուշ ու մեղրահամ, Քո շուրթերից լսվեց մի մեղավոր «ներիր», Քո քայլերից հանկարծ հողը հուզվեց, դողաց... Փորձում եմ ինքս ինձ խաբել այդ նույն ստով, Փորձում եմ նմանվել գոնե մի քիչ ես քեզ.

/Դրա համար նույնպես տաղանդ ու ձիրք է պետք…/ Ցավոք սրտի, սակայն, շնորհք սուտասանի Աստված ինձ չշնորհեց… -Ես քեզ էլ չեմ սիրում,- ականջներում անվերջ Թմբկահարում ես դու… Ուզեմ ես, թե չուզեմ, պիտի քեզ հավատամ, Չհավատամ նա— քո մոգոնած խաբկանքներից էլ ոչ մեկին… 15.05.2004 ԱՆՈՒՆՍ ՍԵՐ Է Մի անամոք ցավ է կրծում ցեցի պես, շշնջում եմ քո անունը — այրվում, Զուր եմ ուզում թաքցնել սիրո կրակները բոլոր իմ ձեռքերի ափերում… Եվ չվառվել, չմոխրանալ, չմարել… Դարձյալ քայլում ես դանդաղ փողոցներով ծառախիտ — ժպիտներ ես սփռում անծանոթին - ծանոթին, Ահա թեքվել է ուռին, ասես ծնկել է քո դեմ, խշխշում է կամացուկ, — անունդ է ծաղկում նրա փխուր ճյուղերին: Հորիզոնում լուսաշող, նայիր, ճայերն են երգում — վանկարկում բարձրաձայն անունդ` լուսե, ար—ոտ: Ահա կանգնել եմ հիմա ես քո առջ—, սիրելիս, Ասես եկել եմ քավես իմ մեղքերը հանցավոր, Թեթ— ժպիտ եմ հայցում քո անտարբեր հայացքից, Այն ժպիտից, որ ճամփին բաժանեցիր դու շռայլ Բարդիներին ու սոսուն, ազատատենչ ճայերին: Անծանոթ ենք եր—ի. դե արի ծանոթանանք. Անունս Սեր է, գարուն, Լայն կուրծքդ բաց, որ լցնեմ Հոգիդ անանց խնդությամբ, Բարդիների սոսափով, Խշխշոցով ուռենու Եվ իմաստուն ճայերի երջանկաբաղձ կռինչով: Թույլ տուր վառեմ լուցկու պես իմ անունը քո հոգում… Եվ այլ—ս չմարեմ քո անտարբեր աչքերում: 2001 թ. ԱՇՆԱՆ ԹԱԽԻԾ Ա՜խ, դեղին թախիծ, Դու ամեն աշնան սողոսկում ես ներս Եվ դառնում անքուն, խավարչտին գիշեր... Եվ հոգիս ծարավ ըմպում է թախծի բաժակն անհատակ ու հարբում մութով... Ի՜նչ արիր ինձ հետ, ա~խ,անգութ աշուն, Ա՜խ, անխիղճ աշուն, անաստված աշուն... Ինչո՞ւ ես նորից քրքրել իմ մեջ դեռ ապրող, լացող հուշերը մորմոք... Մի’ երգիր աշու’ն, քո երգը դալուկ, Մի’ կանչիր ինձ դուրս... Թող հանգիստ քնեմ, Ա՜խ, անգութ աշուն... 19.10.2002 թ.

ՊԱՏՐԱՆՔ իշերները ննջում են լուռ մահճակալիս, Բայց իմ աչքին քուն չեն բերում: Ես մտովի հաշվարկում եմ բաբախները ժամացույցի, Որ կախված է պատից քարե, Եվ պատն ասես շունչ է առել Ու խոսում է ժամացույցի բանտված լեզվով. Ի՞նչ է ասում. ուցե մեկին շշնջում է սեր կամ թախիծ, Կամ աղո՞թք է վերադարձի: Նա սպասում է, որ դու կգաս, Որ իր սրտի բաբախյունով քեզ ողջունի Ու ասի քեզ` բարով եկա~ր... Կգաս մի օր,- հավատում էր ժամացույցը... Ու չխաբեց... Եկար ահա... Իմ աչքերին չեմ հավատում... Թե հրաշք կա այս աշխարհում, Թող դարերը լռեն մի պահ, Թող զմրսվեն սլաքները տխրաղողանջ, Ու վերջապես թող գրանցեն Վայրկյանները երջանկության Ժամացույցի հարթ ապակուն... Հետո, փույթ չէ, թող որ լուսե պսակ դրած Ար—ը մի քիչ ուշանա, կամ էլ չգա. Այս գիշերը լուսավոր է ու երջանիկ, Որովհետ— կողքիս ես դու... Մի՞թե եկար իմ աստղաշաղ երազներից, պատրանքներից անիրական, Չեմ հավատում... Այսօր քեզ չեմ մեղադրելու, /սխալների մասին հետո/, Չեմ պատմելու, թե ինչքան եմ մատով գրել Քո անունը պատուհանի քրտնած փեղկին... Ժամացույցը քեզ կպատմի... Որ վկան է միայնության ու սպասումի... Բայց իմաստուն ժամացույցը գիտեր անշուշտ` Հանկարծ եթե աշխարհի ծայրն էլ հեռանաս Ու մոռանաս ճանապարհը վերադարձի, Մի—նույն է դու կգտնես տնակս խուլ Անշուշտ, կասես աղոթքի պես իմ ականջին. -Փա~ռք քեզ, Աստված, Որ շեղվածին ցույց ես տալիս Արահետը երջանկության Եվ օրհնում ես քո սուրբ սիրով... 13.01.2001 թ. ՄՆԱ~Ս ԲԱՐՈՎ Թափառում է դարձյալ քամին փողոցներում անտուն, անսեր գնչուհու պես, ասես փնտրում է քեզ խաշամի մեջ ու երգերում աշնան: Ամեն անփույթ ընկած տեր—ի մեջ շեփորում են հուշե~ր... հուշեր անքուն... Ափսոսանքը հողոտ թ— է առնում ու սավառնում քաոսային երկինքներում: Լռության մեջ ցնորքներն են մեռնում դանդաղ, հրաժեշտ են տալիս երազներին դեղին... Չարությամբ է լցվում բարությունը հանկարծ ու մեռնում է միգում.

նրան` հոգեհանգիստ: Եվ դու գիշերվա մեջ հեռանում ես հուշիկ արահետով անձայն, Ու ես գիտեմ հաստատ, որ դու էլ չես գալու. քո ետ—ից ահա ես շշնջում եմ քեզ` մնա~ս բարով... Վերջին անգամ աշունն արձագանքում է ինձ. - Մնա~ս բարով... Հրաժեշտով վերջին իմ մեջ մեռնում ես դու... ...Մեռնում եմ ես... 2001 թ. ՀԱՐԲԱԾ ԷԻ Ես որոշեցի պարպել մինչեւ վերջ գինու բաժակը՝ թունդ ու դառնահամ, եւ հարբել այնպես, որ աչքերիս մեջ վաղուց լճացած սեւ տխրությունը խեղդեմ գինու մեջ... եւ հարբեմ այնպես, որ օր ու գիշեր քրքջամ, խնդամ... որ երջանկանամ... Մրսում է հոգիս, ջերմացրու, գինի՛, Ներկիր աչքերս կարմիր խնդությամբ, Ներկիր շուրթերս վարդագույն սիրով, Արյան գալարվող սեղմ անոթներով հորդի՛ր այս գիշեր... Այնպես հարբեցրու ինձ այսօր, գինի՛, որ հանկարծ եթե ես պատահաբար նրան հանդիպեմ, նայեմ համարձակ նրա աչքերին, ասեմ վերջապես՝ բարեւ, սիրելի՜ս... Խոստովանանքի գիշեր դարձրու խավարը աստղոտ... գինովցած գիշե՜ր... Իսկ եթե վաղը նա ինձ հարցնի. - Ի՞նչ էր պատահել, ուրախ էիր շատ: Կպատասխանեմ. -Ների’ր, սիրելիս, պարզապես երեկ ես հարբած էի... 1.11.2002թ. ՈՒԶՈՒՄ ԵՄ Չգիտեմ` ինչ է կատարվում ինձ հետ, Ինչու՞ է սիրտս թպրտում նորից, Եվ ինձ թվում է, թե ինչ-որ մեկը Հանել է տեղից սիրտս վիրավոր, Իսկ փոխարենը բանտարկել անգութ Մի թռչնակ ազատ.... Թե հնար լիներ փախչելու հեռու... Բայց ու՞ր, չգիտեմ... Իսկ որտե՞ղ թողնեմ իմ մեջ բնակվող Միայնությունը, Որ գիշեր-ցերեկ հետ—ում է ինձ: Ուզում եմ լցնել դատարկությունը... Խճաքարերով... Մի ամրոց շինեմ, Պարսպապատեմ, Որ մենակության զգացումը անգամ Մի ճեղք չգտնի ներս սողոսկելու: Ու բնակեցնեմ այդ ամրոցի մեջ Սերը.... Ամրոցը բանտ է իմ Սիրո համար... Սերը բանտե՞լ... Իմ Սերը սովոր է ազատ թռիչքի... Նրան վանդակե՞լ... Ի՞նչ իմաստ ունի ... Ավելի լավ է դռները բացեմ աշխարհի առաջ, Ներս հրավիրեմ բոլոր բոլորին. Ամեն անկյունում ար—ներ ցանեմ, Որ ծաղկի Սերը... իմ հոգում ազատ... 2002-2006 թ.

Օ~, ԿԱՆԳ ԱՌ, ՎԱՅՐԿՅԱՆ Ահա նորից դանդաղեցնում եմ քայլերս մոլոր, Երբ ձեր տան մոտով անցնում եմ հպարտ, Նայում եմ դարձյալ ձեր վարագուրված պատուհաններին, Ու եթե հանկարծ ինձ հաջողվում է հայացքդ որսալ, Ես հարբածի պես ճոճվում եմ ճամփին Եվ թաքցնում եմ գինովցած աչքերս քո լուսամուտին կախած գույնզգույն վարագույրներից Եվ չեմ զգում քարոտ ճամփան ոտքիս տակ: Անէացած երբ տուն եմ հասնում Ընկնում եմ մեր հին բազմոցի վրա, Կոպերս հոգնած փակում եմ դողով, Խելագարի պես երազանքներիս տաք գիրկն եմ ընկնում, Եվ ինձ թվում է` քո ձեռքն է շոյում գանգուրներս ս—, ալ շուրթերդ հպվում են դեմքիս… Օ~, կանգ առ, վայրկյան, մի’ շտապիր այդպես, Թող գոնե այսօր րոպեն խաբկանքի հանգիստ վայելեմ…/ — այս գիշերվա աստղերից հարբեմ… Օ~, կանգ առ, վայրկյան, Ինձ մի’ արթնացրու հոգնած աշխարհի հոգսերի զանգով, Երազս փխուր մի’ փշրիր այսօր հախճապակե բաժակի նման… Ինձ հետո պատժիր, սիրտս դեմ կտամ, Պատռիր, խոցոտիր սուրսայր սվիներով, Ոչինչ չեմ ասի… Բայց թույլ տուր այսօր երազանքներս թ—ածեն իմ մեջ, Օ~, կանգ առ, վայրկյա’ն, Մի’ շտապիր այդպես… 06.2002 թ. ԽԱՆԴ Ես խանդում եմ քեզ, թե— դու իմը երբեք չես եղել... Թե— ինձ երբեք բար— չես տվել. ինչո՞ւ եմ խանդում — ինչու հենց քեզ: Ինչուախեղդ սիրտս տնքում է ցավից, Ինչպե՞ս ինձ սփոփեմ. Խոստովանեմ, որ ակամայից հոգիս ես խուժել... Ո’չ, ո’չ, չեմ ուզում. Մնա այդպիսին՝ հեռավոր ու խորթ, որ թվա գոնե դու ես անթերի: Իսկ եթե հանկարծ բամբասկոտ քամին փսփսա կամաց քո ականջի մեջ, թե՝ կա մի աղջիկ, մի խենթ, խելագար ու բերի ինձ մոտ, խնդրում եմ՝ չգաս, թե մոտենաս ինձ, կսկսեմ վրադ թերություն փնտրել ու չես լինելու դու էլ կատարյալ. Մնա ինձ համար որպես շառագույն, կուսական պատրանք — մի’ այցելիր անքնության պես գիշերով խավար... Չէ՞ որ քեզ համար ես ոչինչ չարժեմ, դու չես սիրում ինձ: Թե չէ ես պիտի դառը սոմայով հարբեի անուժ ու մոռանայի, որ մարդ եմ ու աղջիկ... թեկուզ խելագար. թեկուզ խենթացած, բայց աղջիկ սիրող: Սիրո՞ղ...

Հանել եմ վաղուց այդ անքուն բառը իմ բառարանից. Իմ բառարանից, բայց ոչ իմ սրտից... Բզկտված սիրտս դեռ խանդում է քեզ անգամ այն քարին, որին կոխ տալով անցնում ես հպարտ, Իսկ եթե հանկարծ քայլում է կողքիդ գեղեցիկ աղջիկ... Սրտիս մեջ ռումբ է պայթում դղրդող... Մի՞թե չես լսում՝ ինչպես է զարկում զարկերակս խենթ — խառնում իմ մեջ սեր, թախիծ ու խանդ... — այդ շաղախից ծնվում է խանդոտ մի ատելություն... Խաբում եմ դարձյալ, թե թվացել է այդ չքնաղ փերին, գրկել է քեզ լոկ ճամփան ասֆալտե... Բայց խանդոտ սիրտս քեզ չի հասկանում, ուզում է, որ դու սիրես միշտ իրեն, /անհեթե~թ, հիմա~ր, բարի ցանկությու~ն/ որ ամեն մի տող գրելիս միայն ինձ ձոնես կապույտ հրայրքը հոգուդ... Բայց կույր ես ու խուլ... Դու չես տեսնում ինձ, չես ուզում լսել... Իմ մատներով խաս դեռ քեզ չդիպած Արատներ եմ գտնում անվերջ ... Ի՞նչ կլինի եթե հանկարծ քեզ ճանաչեմ... Դե ինչ, եթե ես ծնվեցի քեզ խանդելու, Ես կժպտամ այս աշխարհին անանց սիրով, Կողողեմ լույսով ճամփադ խավար ու մութ — կխամրեմ արշալույսին սիրուց խանդող... 2000 թ. ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ Ես չգիտեմ` մեր հանդիպումը ինչպես կայացավ, Ինչպես իրարու նայեցինք մեղմիվ, լռեցինք հանկարծ, Իմ սիրտը դողաց ծանոթ հուզմունքից, Երբ դու բռնեցիր իմ ձեռքերը տաք: Քո ս— աչքերը առաջին անգամ մատնեցին հոգիդ, Եվ մի լուսավոր հեքիաթ ես տեսա քո հայացքի մեջ: Մենք որոշեցինք իրար չխաբել, Եթե սիրում ենք, ասել իրարու, Եթե տխրում ենք, աչքերը փակել ու տխրել անձայն: Հիմա ինձ քեզնից բաժանում է լոկ մի քանի րոպե, Ահա ես վերջին անգամն եմ նայում հայելուն շիտակ, Հարցնում ինքս ինձ.

Արդյոք դու՞ր կգամ ես քեզ այս զգեստով… Դու կնկատե՞ս, որ ս— մազերս արձակել եմ մերկ թ—երիս… Այնքան բան եմ ուզում քեզ ասել… Ուզում եմ ասել, որ միապաղաղ ու գորշ կյանքիս մեջ դու շող ես ու լույս, ժպիտ ես ու սեր: Հիմա ես անգամ չեմ պատկերացնում իմ կյանքն առանց քեզ: Բայց վախենում եմ, որ մի օր հանկարծ մենք նայենք իրար ու զգանք, որ խորթ ենք մեկմեկու դարձել, Ուրեմն թող որ կյանքը ընդհատվի հենց նույն վայրկյանին, որ չհասցնենք այդ նզովյալ հրաժեշտը տալ… Ավելի լավ է էլ ոչինչ չասեմ. Չար լեզուները մեզ աչքով կտան, ու բաժանումը սատանայի պես հանկարծ կկանգնի իմ ու քո միջ—… Ինչու՞ եմ դարձյալ բաժանումի մասին մտածում. Չէ՞ որ նորից հանդիպելու ենք իրար. դու — ես... Արի մոռանանք այսօր ամենքին, Արի մոռանանք —’ թախիծ, —’ վիշտ, Կսկիծը վանենք չորս կողմից այն կողմ… Ծաղկեփունջ հյուսենք լույսից ու սիրուց, Ու փառք տանք Աստծուն, Որ հանդիպել ենք վերջապես իրար: 13.08.2001 թ. ՀՈԳՆԵԼ ԵՄ Հոգնել եմ արդեն, հասկանու՞մ եք ինձ. Վեր ու վար նայող Ու ոտքից գլուխ չափող - չափչփող Խեթ հայացքներից հոգնել եմ արդեն... Հոգնել եմ արդեն Հետաքրքրասեր աչքերից նախանձ, Բամբասկոտ մարդկանց հարց- պատասխանից՝ Որտե՞ղ գնացիր, ինչո՞ւ ուշացար... Ա՜խ, ինչ բացատրեմ, Եթե դուք դարձյալ հորինելու եք մի գեղեցիկ սուտ Եվ վստահորեն հավատալու եք ձեր մոգոնածին... Առիթի դեպքում, /նաեւ անառիթ/ Իբրեւ մի թաքուն, կարեւոր գաղտնիք Կասեք ականջին ձեր հարեւանի, Որ դրակիցը չիմացությունից չմեռնի հանկարծ... Արժե՞, որ ասեմ՝ ինչո՞ւ ուշացա կամ ո՞ւր գնացի... Եթե դուք արդեն ամեն ինչ գիտեք Եվ հոգացել եք, որ մյուսները նույնպես իմանան... / Օ՜, ինչպիսի~ հոգատարություն/ Անհանգստացած իմ ճակատագրով ուցե երազում դուք ինձ եք տեսել Կամ ըմպած սուրճի խզբզանքի մեջ Փորձել եք գտնել ծաղիկ կամ... կատու... «Ճշմարտագուշակ իմ մարգարենե՛ր»... Դե ինչ, տալիս եմ ձեզ իմ ապագան, Ինչքան որ ուզեք նայեք, գուշակեք... Միայն, խնդրում եմ, մի՛ չարախոսեք...

Անգամ եթե ես մի ինչ որ գործում Թերացել եմ կամ սխալ եմ գործել. /Ո՞մ հետ չի լինում/... Միայն, խնդրում եմ, մի՛ չարախոսեք, Հոգնել եմ արդեն նսեմ, չարախոս բամբասությունից... 4.12.2002 ՄԻ ՀՆԱՑԱԾ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆ Դու իմ միակը՝ ճակատագրով... Պ. Սեւակ Երազանքների քուրայի մեջ թեժ այրել եմ բոլոր հուշերս անքուն, որ համառորեն գիշեր ու ցերեկ հիշեցրել են քեզ... Փորձել եմ քայլել բանուկ մայթերով ուրախ ու անհոգ... ատել աչքերդ, ժպիտդ հեգնող... Եւ ասված - չասված բաժանումը մեր փորձել եմ իբրեւ նվեր ընդունել եւ քո անունի փոխարեն գրել մեկ ուրիշ անուն... Փորձել եմ... սակայն ոչինչ չի ստացվել... Ու դարձյալ թաքուն ես անձր—ին եմ իմ ցավը պատմել, Լուսնին եմ գաղտնի անունդ ասել... Ա՜խ, Աստված գիտի, ինչեր եմ արել, որ քո ծիծաղը ջնջեմ առհավետ իմ տխրությունից Եւ խնդությունդ իմ խռով հոգու անկյունից վանեմ. Փորձել եմ... սակայն ոչինչ չի ստացվել... Ու ոչ մի ջնջոց չկարողացավ իմ կյանքից մաքրել անունդ կրակե. Բայց կրակի առաջ ռետինն ի՞նչ անի... Ու հիմա գիտեմ հաստատ, անկասկած. Իզուր եմ զինվել ճակատագրի դեմ. Չէ՞ որ հնացած ճշմարտություն է՝ ԻՆՉ ՐՎԱԾ Է ՃԱԿԱՏԱՐՈՎ ԱՆԱՄ ՌԵՏԻՆԸ ՉԻ ԿԱՐՈՂ ՋՆՋԵԼ.. 12.05.2002 թ. ԴԻՐ ԻՄ ՈՒՍԵՐԻՆ Դիր իմ ուսերին ձեռքերդ սառած, Որ փաղաքշանքով գուրգուրել են ինձ, Լցրու գիշերվա խավարը անափ` Լույսով քո մոմե, որ այրել է ինձ: րկիր ինձ ուժգին ձեռքերով կոպիտ, Որ քո մատների սիրով ջերմանամ, Մի’ գնա այսօր, մնա իմ կողքին, Որ քո հուր սիրով հոգիս լիանա: 23.12.2000 թ. xxx Աշնան ջութակն է փողոցում լալիս, Եվ ծառից վերջին տեր—ն է ընկնում, Իսկ ես կանգնել եմ առվակի ափին Ու սրտատրոփ քեզ եմ սպասում: 2000 թ. ՀԱՇՎԵՀԱՐԴԱՐ Կռապաշտ հեթանոսի նման Այսօր ու հենց հիմա ես կավիրեմ հիմնահատակ Մեհյանները իմ անցյալի, որոնց վրա կրակ եմ վառել Ու քրմի պես հավատացել ու քարոզել, Որ արնաներկ բոցն է կերտել իմ մարմինը, իմ անցյալը ու իմ ներկան...

Ու վճռել եմ այրել, ջարդել հիմնահատակ իմ հպանցիկ ու թափանցիկ բոլոր սերերը կռապաշտ, Թե պետք լինի, այս ձեռքերը Մուրճ կդառնան երկաթակուռ ու կքանդեն սրբարանը իմ հավատքի... Փոշիացած իմ անցյալի ավազի մեջ Ես կխրեմ փայտե մի խաչ, Ծնկի կգամ նրա առաջ, Ու թող գամվի տառապանքս այդ փայտերին, Եվ ես ահա զոհաբերված աղավնու պես Անմեղ աչքերս կփակեմ... Ի՞նչ եք կանգնել Ու գայլային ագահությամբ շների պես մխրճվել եք հայացքներով այդ աղավնուն, Որ գզգզե՞ք նրա մարմինը արնաքամ. Ահա, տարե’ք վախս, ցավս, սին անցյալս ու բզկտեք ամեն կողմից, Հետքերն անգամ որ չեր—ան: Կու՞լ չի գնում... Ձեր կոկորդում մխրճվել է տառապա՞նքս, Վախենու՞մ եք թունավորվել իմ վախերով ու ցավերով... Սեր ու ծիծաղ առաջարկել Ցավոք սրտի, ձեզ չեմ կարող... Բավարարվեք իմ տվածով... 30.09.2004 թ. ՎԵՃ ՍԻՐՈ ՇՈՒՐՋ Ասում ես` սերը լոկ տառապանք է, Լոկ «ինչու»-ների անիմաստ շարան... Ասում ես` սերը անմիտ հանցանք է Ու «մեղա» -ների հսկա քավարան... Ասում ես` սերը աշնան նման թաց է... Իսկ դու երազում ես ար—ոտ ամառ, Ասում ես ` սերը ցնորք ու լաց է... Իսկ կյանքը` մի խենթ, ուրախ խրախճանք... Սերը, սիրելիս, լույսի ծվեն է... Որ շշուկով է քո տունը լցնում... Սերը, սիրելիս, գունավոր մի թել է... Որով գարունն ես հոգուդ կարկատում... Սերը, սիրելիս, վազող առու է, Աչքի պես զուլալ, մանկան պես մաքուր, Սերը, սիրելիս, հավերժ գարուն է... Որը ծաղկում է ու չի թառամում... Սերը, սիրելիս, երջանկություն է... ունավոր երազ, անհանգիստ հառաչ... Սերը, սիրելիս, խոսող լռություն է... Շողացող աչքեր ու անմեղ հայացք... Սերը, սիրելիս... Ա~խ, ի՞նչ բացատրեմ, Եթե չես սիրել... դատարկություն է... 23.10.2004 թ.

ՄԻ ՓՈՔՐԻԿ ԽՆԴՐԱՆՔ Մի’ խախտեք լռությունս, մարդի’կ, Իմ հոգին անդորր է տենչում, Մի’ նայեք աչքերիս արցունքոտ, Իմ աչքերը լացել են ուզում: Մի’ խղճա, մի’ խղճա ինձ, աշխա’րհ, Լռություն է տենչում իմ հոգին, Ոչինչ, թող աչքից իմ անձայն Արցունքներ գլորվեն ճամփեքիդ: Թող կոխեն, տրորեն ոտքերով Արցունքներս ահել թե ջահել, Թող ծփա աշխարհը սիրով. Ես ուզում եմ տխրել ու լռել... Մի’ խախտեք տխրությունս, մարդի’կ... 5.06.2001 Ա~Խ, ԱՅԴ ՑԱՎԸ... Ա~խ, այդ ցավը, որ բութ սղոցը իր ձեռքն է առել, ասես դու ինչ-որ չորացած ծառ ես. Ուզում է անսիրտ խրթխրթոցներով մատներդ կտրել, որ անշունչ քարին նրանք շունչ չտան իրենց հպումով... Ա~խ, այդ ցավը, որ ձ—ացնում է` իբր առողջ է... իբր լռում է, ինչպես լռում են սովորաբար շիրմաքարի մոտ, Ինչպես լռում են աղոթքի պահին... Բանականության ու զգացմունքների ճակատամարտում Արնաքամ եղավ իմ սերը... զոհվեց, Լոկ ցավը փրկվեց մահվան ճանկերից, Վախկոտի նման փախավ, թաքնվեց, որ հետագայում շքանշանով կուրծքս զարդարի... Ու ահա ծնկած շիրմաքարի մոտ խունկ է ծխացնում — իբր— վկա’ փորձում գրանցել մանրամասները այդ գոյամարտի, որտեղ հրաշքով գեթ նա է փրկվել, մինչդեռ պարտվել է նա իրականում: Ու փուչիկի պես փքվել է, փչվել ինքը իր ներսում Եվ մենակության բարձր ճնշումից պայթել է ուզում, որ իր իսկ վերքերը չտնքան ցավից. Ծանր է երկակի, երբ ընկերներդ զոհվում են մարտում. Իսկ դու մնում ես... շիրմաքարի մոտ սգալու համար... 23.10.2004 թ. ՎԱԶՔ Ես հագել եմ կոշիկներս բարձրակրունկ Ու վազում եմ մոլոր-ոլոր ճամփաներով: Ներքին ձայնս գնդապետի սարսափազդու հրամանով ասում է ինձ. - Առաջ, առաջ, ետ չնայես, Ու ես դարձյալ ենթարկվում եմ հրամանին իմ բնազդի. Ու թվում է թե կանգ առնեմ, ես պարզապես պիտի ընկնեմ ճանապարհին անօգնական, Պիտի ընկնեմ ու ծաղրվեմ... - Ո՞ւր ես գնում,- մեկը հարցներ,- Կամ էլ ինչի՞ց ես ուշանում, որ վազում ես շնչակտուր... - Ո՞ւր, չգիտեմ... Միայն գիտեմ, որ այդ վազքը խելակորույս փրկում է ինձ...

Մի հանգրվան կա եր—ի հեռու-հեռվում, ուր ես պիտի հասնեմ վազքով... Դարձյալ կասի պատահական մի անծանոթ. - Է~, միամիտ, հավատու՞մ ես հրաշքների... Կանգ առ, մի տես, ձյուն է եկել, - Ճերմակել է Մասիսը ծեր, Կռունկները ծիվ- ծիվն իրենց թալիսմանի նման ահա կաղնու ճյուղին են փաթաթել — հեռացել... Բայց դե գիտեն, որ գարնանը Սպասելու է կաղնին կանաչ: - Իսկ դու ո՞ւր ես այդպես շտապում, Քեզ սպասո՞ւմ են այնտեղ’ հեռվում, Բայց ետ դարձի ճամփա չունեմ. Պիտի հասնեմ հանգրվանը երազանքիս... Ես պարտավոր եմ հավատալ, որ վաղ թե ուշ Ես կանգ կառնեմ երջանկության ու բարության խաչմերուկում... Իսկ թե ուզում եք համոզել, որ աշխարհում իմ որոնածը չեմ գտնի... Բարձրակրունկ կոշիկ հագած’ Ես պատրաստ եմ վազքով հասնել Նեպտուն կամ այլ մոլորակներ... Հետո արդեն հանգստանալ... 25.10.2004 թ. ԱՆՀԱՋՈՂ ՓՈՐՁԵՐ Ես փորձում եմ գրի առնել կյանքս սպիտակ թղթի վրա Ու չեմ գտնում հարմար բառեր բազմահատոր բառարանում` կյանքիս ուղին շարադրելու: Ու իմ ձեռքը ակամայից գրում է գեթ` Պիտի ապրեմ Ու բաբախել պիտի անվերջ զարկերակը իմ մշտարթուն: Թելադրանքով իր քմահաճ սիրտս անվերջ հորդորում է հաշտվել անհաշտ կանչերի հետ, որ հոգուս մեջ աղաղակ են դարձել ըմբոստ: Ու փնտրում եմ ես` մոլորված լաբիրինթում, պատասխանը ինչուների Ու կառուցում մտացածին երազանքներ, Թեպետ ներքուստ գիտակցում եմ` ավազից է մանրահատիկ տնակս խեղճ... Ալիքները ծովի մի օր փշուշ–փշուր կանեն տունս, սիրտս, հոգիս... Բայց իմ ապրած տարիները խեղդել պղտոր ջրերի մեջ ծովն անզոր է... Եթե անգամ կյանքս հիմա խղճուկ տնակ է հիշեցնում, — շատերը վախենում են բնակվել խրճիթիս մեջ այն պատճառով, որ փուլ կգա տունն ավազե... Ես կխրեմ արմատներս հենց այս տան մեջ, Ու թե քանդվի — փշրվի պատ ու կտուր. Պիտի նորից ձեռքս առնեմ բահն ու մալան Ու նորոգեմ ճակատագիրս կիսաքանդ... ալեխառն ավազի մեջ... հ. գ. Իսկ իմ փնտրած պատասխանը ինչուների տաք ավազի մեջ կմնա լուռ ծրարված` իբր— նամակ` գաղտնածածուկ — անհասցե... 20.01.

2005 ԽՆԴՐԱՆՔ Ձեզանից, մարդի’կ, ոչինչ չեմ ուզում. ոչ մի կտոր հաց, ոչ ջուրն եմ ուզում, ոչ էլ ուզում եմ ինձ բնակեցնեք ձեր տան մի նեղլիկ, անշուք անկյունում, Պետք չէ, քավ լիցի, ձեր սրտում նույնպես ինձ տեղ մի տվեք, Պարզապես թողեք ձեր կողքին ապրել` Չպատճառելով ոչ մի նեղություն… իտեմ, ձեզ խորթ է իմ ընտրած ուղին, Ախր, իմ մեծ երազանքը ո՞նց տեղավորեմ ձեր` այդ նեղուղեղ փոքր գլխի մեջ. Իմ արցունքները դուք մի սգացեք, մի’ ուրախացեք իմ ուրախությամբ. Ձեր այդ շողափայլ հրճվանքը անզուսպ զսպեք ձեր ներսում, եթե ուզում եք, գրպանում դրեք` փոխարենը գոնե խիղճը հանելով, Թե դատարկ է ձեր գրպանը նույնպես, ինչպես ձեր հոգին… Ո՞նց ձեզ հաջողվեց ճկվել, ենթարվել կյանքի օրենքին… Ինձ սովորեցրեք ապրել ձեզ նման. (Անցորդների պես մարդիկ մտնում ու դուրս են գալիս ձեր սրտի միջից` առանց որ—է հետքեր թողնելու): Ես ինչպե՞ս անեմ, որ իմ վերքերը սպիանան մի օր Ու չմորմոքեն քեֆ ու խաղ փնտրող անցորդի համար. Չեմ ուզում բարդել բեռը հոգսերիս Ձեր «փխրուն ու նուրբ» ուսերի վրա… Դուք ուղիղ քայլեք… Ու եթե կյանքը ցանկանա հանկարծ կռել ձեր մեջքը խղճմտանքի ծանր մուրճերով, Դուք ծառերի պես ուղիղ մնացեք, Հանկարծ թույլ չտաք արմատահատեն Ձեզ` Ամենուր բուսնած մոլախոտի պես: Իսկ իմ հոգսերի բեռը թողեք ինձ. Իմ ծանր պատյանը սովոր եմ մենակ միշտ հետս տանել: Բայց գիտցեք նա—, Ինչքան էլ ցանկաք դուք ինձ խանգարել , Յոթը տարվա մեջ մեկ անգամ ծաղկող կակտուսի նման Ես փուշ կդառնամ ձեր աչքերի մեջ, Որ միշտ ծակծկեմ մոլախոտի պես ձեր դեմքին բուսնած սուտն ու նախանձը… 16.02.2005 թ. Ո/Չ, ԴՈՒՔ ՉԵՔ ԿԱՐՈՂ ՄՈՌԱՆԱԼ, ՁԻԵ~Ր Ամայի ճամփով ընթացող մի կառք, Ձիերի դոփյուն… Ու ճաղապատված պատուհաններից ար—ին նայող կրակոտ աչքեր… Վրեժով են լի աչքերն այդ բարի, Թուրքի դեմ` հպարտ, բայց բախտի դեմ` խեղճ, Վայրի ցասումով ու սարսափով լի… Հայկական աչքեր… Ու այդ կառքի մեջ ձիերն անտեղյակ Տանում են Տեր-Զոր երկիրը Հայոց` Կապած ձեռքերով, բերանը կապած, որ հանկարծ աղոթքը չհասնի երկինք.

Մեղա~, Տեր, մեղա~… Ա~խ, ձիեր, ձիեր, թե իմանայիք Ձեր բիրտ տերերի իղձերը վայրագ, ուցե խրտնեիք… կամ էլ քարացած կանգնեիք տեղում, Հրաժարվեիք անխիղճ ու խարդախ, Թուրք բարբարոսի հրամանները կատարել անխոնջ: Ուշ գլխի ընկաք… ոնե դուք պատմեք ճշմարտությունը արար աշխարհին… Ասեք, որ դուք եք քարշ տվել կառքը դեպի սպանդանոց ձեր թուրք տերերի կամք-թելադրանքով: Պատմեք` ինչպես են ձեր աչքի առաջ ծափ ու ծիծաղով հային գլխատել … Ի՞նչ եք պապանձվել … Հուշերը, գիտեմ, ժայռաքարերի պես ասես ահա կընկնեն ձեր գլխին… Ինչպես այն օրը` պարզ ու ար—ոտ, քսանչորսերորդ օրը ապրիլի, Հիշո՞ւմ եք, ձիեր… Այդ օրը մորթվեց երկիրը Հայոց… Ոչ, դուք չեք կարող մոռանալ, ձիեր… 19.03.2005 թ. ԾԻԾԱՂԵԼԻ Է Արդեն վաղուց է մոլորվածի պես Ես ամենուրեք ինձ եմ որոնում, Ծիծաղելի է, այո, ինքս ինձ... Կորել եմ կարծես: Նույնիսկ հայելին դարձել է ասես Ինչ-որ թափանցիկ, կոտրած ապակի. Կասկած է ընկել հոգիս անհանգիստ. ուցե ես չկա՞մ, Իզու՞ր եմ փնտրում տխուր աչքերս Հայելու մեջ ծուռ: Եվ ինձ թվում է ապակուց այն կողմ Կանգնած աղջիկը պիտի ծիծաղի... Ծիծաղելի~ է... Նրա աչքերում ադամանդե Արցունք է շողում, Շուրթերս են երգում անծանոթ մի երգ, Եվ մեղավորի նման շշնջում` Ներիր, սիրելիս... Մի՞թե դա ես եմ... Ծիծաղելի է... 27.01.2004 ԱՂՈԹՔ Խոհեմություն տուր, խնդրում եմ, Աստված, Որ չչարանամ հանկարծ մարդու դեմ, Չպղծեմ հոգիս նզովք-անեծքով, Չլցնեմ չարով գավը բարության: Տուր ինձ, խնդրում եմ, այնքան բարություն, Որ հանկարծ չատեմ իմ ախոյանին, Եվ չլճանամ ինքս իմ ներսում Բորբոսնած աղտով... Տուր ինձ, Աստված իմ, ծով համբերություն Անցնելու այս նենգ հողմերի միջով, Որ հանկարծ ցավը բույնն իր չդնի Իմ սրտում տկար, Հանկարծ չբանտի Իմ կիսակառույց տաճարը հույսի: Ինձ սովորեցրու ներել ու գթալ Բոլոր բոլորին... 21.12. 2003 թ. ԻՆՔՆԱԴԱՍՏԻԱՐԱԿՈՒՄ Սկսել եմ զբաղվել դաստիարակությամբ.

Դաստիարակում եմ ոչ միայն անվարժ երեխաներին, Նա— ինքս ինձ: Եթե չթրծված երեխաներից Կարող եմ կոփել բժիշկ ու զինվոր, Ապա ինքս ինձ վերափոխելուց ոչինչ չի ստացվում: Նույնն եմ, չեմ փոխվում. Դեռ հավատում եմ, որ բարությունը աշխարհ կփրկի... Մինչդեռ չորս կողմից փորձում են համառ Վիճել, համոզել ճիշտ հակառակում: Ասում են. «Դարն է փոխվել, արթնացիր, Եվ հրաշքներին էլ մի հավատա»: Բայց ես չեմ կարող ինձ վերափոխել Ու հավատում եմ ես դարձյալ մարդուն. Չէ՞ որ աշխարհը բարության ամուր Սյուների վրա կանգնած է եղել դարեր շարունակ: ուցե դուք ճիշտ ես, Բայց ձեզ խնդրում եմ` ինձ մի համոզեք. Հեշտ է ապրել, երբ հավատում ես բարության ուժին... Մի’ դատապարտեք, որ ինձնից բացի Դաստիարակում եմ երազանքներից կառչած մի սերունդ... Ինձ հավատացեք` շատ հեշտ է ապրել, Երբ հավատում ես... 27.01.2003 թ. ԱՐՈՒՆ արուն ար—ոտ, Խնդրում եմ, հանիր ծանր վերարկուս Եվ քո ար—ով ջերմացրու հոգիս, Ինձ գարնանային զգեստներ հագցրու... Ծիածանափայլ գույներով օծիր Իմ մոխրագույն ճակատագիրը... Արթնացրու հոգիս թմբիրից մթար, Իմ աչքերից ս— թախիծը վանիր, Վարդ-շուշաններով սփռիր իմ ճամփաան, Որ դարձյալ ուրախ ժպտամ աշխարհին: 8.03.2003 թ. ԼՌՈՒԹՅՈՒՆ Այս երկար սպասված լռության մեջ Այնքան լուսաշող ար— կա թաղված, Որ մառախլապատ մթնշաղի մեջ Լուսարձակները էլեկտրական էլ չեն եր—ում... Լռել են կարծես... Անգամ երկինքը, որ արդդեն վաղուց Ուզում է թափել զայրույթն իր մռայլ... Լուռ է, մտազբաղ... Լուռ եմ նա— ես... Չնայած իմ մեջ ամեն կողմերից Աղմկում են մտքերը շփոթ, Եվ ես անզոր եմ նրանց ասելու` Խնդրում եմ` լռեք... Ա~խ, դինջ լռություն... Թե իմանայիր` ինչ է կատարվում Իմ խռով հոգում... Կբարբառեիր քո համր լեզվով... Թե իմանայիր` քանի անգամ եմ Նզովել կյանքում պահն իմ ծնունդի Ու մահը օրհնել... Բայց չկարողացա ճակատագրից ես առաջ ընկնել...

Եվ ստիպված եղա հաշվապահի պես Բախտի նվիրած օրերը հաշվել շնորհակալությամբ: Մի դիմակ հագա` Ուրախ, երջանիկ, ժպտերես դեմքով, Որ ծածկեմ ցավը վիրավոր սրտիս Մի մութ անկյունում: Եվ երբ լռում ես, լռություն անսիրտ, Իմ մեջ դարձյալ ցավն է արթնանում, Աղաղակում է չարաճճի երեխայի պես, Ու կրակված մի սեր աչքերն է բացում, Անօգ հավքի պես աղերսում է ինձ թ—երը բուժել: Անզոր լռություն, մի լռիր իմ մեջ, Դու խշշա ընկնող տեր—ների հետ, Դու երգիր դարձող թռչունների հետ... Ու ժպտա իմ մեջ ժպիտով ուրախ... 12.11.2002 թ. ՏԵՍՆՈՒՄ ԵՍ, ԱՇՈՒՆ.... Տեսնում ես, աշուն, այս մայթի վրա խռոված զույգեր են քայլում անժպիտ, Հաշտեցրու նրանց, Մի’ նայիր այդպես անտարբեր ու լուռ... Անձր—իր, սուլիր, բողոքիր ընդդեմ վիրավորանքի ու տառապանքի... Որ նրանք նորից ջերմություն փնտրեն փխուր մատներում, Որոնեն ար— խոնավ աչքերում, Շուրթերին դալուկ` սեր ու կրակ գտնեն, Խոստովանություն’ լուռ հայացքում: Տեսնում ես, աշուն, պատուհանի մոտ աղջիկ է նստել ու հեռուն նայում, Թվում է իրեն’ ամպերի միջից մի ասպետ պիտի հրեղեն ձիով ամպերը ճեղքի, իր ետ—ից գա... Չխաբես նրան... Ու չգողանաս երազանքը սուրբ Անմեղ աղջկա... Տեսնում ես, աշուն, մրսած աստղերն են երկնքից ընկնում, Դու մի կասեցրու սլացքը նրանց, Թող ընկնեն գետնին, տեր—ների մեջ պինդ-պինդ փաթաթվեն ու հետո տանեն իրենց հետ մի բուռ ար—աժպիտ տեր—ի լույսից ու շաղ տան երկնում... Տանը թող այսօր ջութակդ լարած, Տես, հարսանիք է, եկ ուրախանանք, Մի գավաթ գինի լցրու, տաքացիր... Երգիր երգերդ, պարիր քոչարի, Խմիր կենացը ահել-ջահելի, օրհնիր նրանց քո իմաստությամբ, գթասրտությամբ, — քո բարությամբ. Կյանքում դա իրենց շատ, շատ պետք կգա... Ամենակարող, լուսաշաղ աշուն...

ԲԱՆՏՎԱԾ ԱԶԱՏՈՒԹՅՈՒՆ Նայում եմ իմ պատուհանից Սեգ ու համառ Մասիս սարին, Ու թվում է` բանտարկել են մարդիկ նրան Եվ չորս կողմից ցանկապատել փշալարով: Նայում եմ ես երկնից կախված բորբ ար—ին, Ու թվում է` բանտարկել են մարդիկ նրան, Ու շողերը ճեղք են տվել, Որ թափանցեն այդ ժանգոտած շղթաների արանքներից, Որ հանկարծ մարդը չմահանա խավարի մեջ... Ճաղապատված պատուհանից Նայում եմ լուռ ես աշխարհին... Ու թվում է... Չէ... չի թվում... Աշխարհն էլ է բանտված աչքիս... Մարդն է բանտված «բանտ» աշխարհում.... Երազում է ազատ լինել Եվ ազատել Մասիսն, Ար—ն ու Աշխարհը.... Ու ապրում եմ` Ճաղապատված պատուհանից դուրս նայելով... Էլ չեմ կարող ապրել այսպես... Ինձ ազատեք կապանքներից երկաթակուռ... Ինձ են սպասում իմ բախտակից Մասիսն, Ար—ն ու Աշխարհը... 10.03.2006 թ. ՄԱՄԱ ՋԱՆ, ԵՍ ԱՊՐԵԼ ԵՄ ՈՒԶՈՒՄ Մեկն էլ հեռացավ` դեռ չբոլորած 18 տարին, Այգաբաց էր, թե՞... գիշեր էր խավար... Դա կար—որ չէ... Ինչի՞ց մահացավ. Հիվանդ էր, թե՞ դժբախտ պատահար... գեղեցիկ էր նա, թե՞ առանձնապես Չէր առանձնանում իր շքեղությամբ... Դա ի՞նչ կապ ունի... Սիրահարվա՞ծ էր... Սիրու՞մ էր մեկին... Բնավ չգիտեմ... Միայն թե քամին լսել էր, որ նա Իր մոր ականջին ասել էր թաքուն. -Մամա ջան, ես ապրել եմ ուզում... 4.06.2006 թ. ՈՒՐԻՇԻ~ՆՆ ԵՍ, ՈՒՐԻ~Շ ՏԵՂ Դու կանգնած ես իմ կողքին, Բայց մտքերդ ուրիշի~նն են, ուրի~շ տեղ, Դու նայում ես աչքերիս, Բայց հայացքդ ուրիշի~նն է, ուրի~շ տեղ: Դու խոսքով ես սիրում ինձ, Բայց քո սիրտը ուրիշի~նն է, ուրի~շ տեղ, Կատակում ես դու ինձ հետ, Բայց տխրում ես ուրիշի~ հետ, ուրի~շ տեղ: Դու խաբում ես ինձ, — քեզ, Ու խաբված ես նրա սիրով, ես գիտեմ... Դու միշտ սիրել ես նրան, Բայց նա արդեն ուրիշի~նն է, ուրի~շ տեղ... 10.06.1998 թ. ԱՄԵՆ ԱՆԳԱՄ Ամեն անգամ երբ երգում եմ` Երգում եմ քեզ: Ամեն անգամ, երբ գրում եմ` Գրում եմ քեզ... Երազներում իմ գունավոր Տեսնում եմ քեզ... Ամեն անգամ երբ սիրում եմ` Սիրում եմ քեզ... Ամեն անգամ երբ տեսնում եմ` Ժպտում եմ քեզ...

Երբ չես գալիս` բարկանում եմ, Ատում եմ քեզ... Ամեն անգամ քեզ կանչում եմ, Բայց չես գալիս... Բայց ես էլի քեզ սպասում եմ... Սիրում եմ քեզ... 14.12.1997 թ. 13.06.2006 թ ԻՄ ՄԱՆԿՈՒԹՅՈՒ~Ն, ՄԱՆԿՈՒԹՅՈՒ~Ն Իմ մանկություն, մանկություն... Քեզ թողել եմ հեռու~ հեռվում... Ուր չի թռչում ինքնաթիռը, Եվ գնացքն էլ չի հասնում... Քեզ թողել եմ մոտ ար—ին, Երգերի մեջ իմ թոթով, Քեզ թողել եմ տիկնիկներիս Հայացքի մեջ անխռով... Այժմ ամեն մի մանկան Ջինջ, միամիտ աչքերում, Ես տեսնում եմ քո հետքերը, Իմ հեռավո~ր մանկություն... 18.02.1998 թ. 13.06.2006 թ. ՊԱՏԵՐԱԶՄՆ ԻՄ ՏՈՒՆԸ ՔԱՆԴԵՑ Պատերազմը ինձ պանդուխտ դարձրեց, Ու արցունք քամեց պատերազմը... Պատերազմն աչքիս քունը փախցրեց, Մանկությունս սպանեց պատերազմը... Պատերազմն արյամբ իմ բակը լցրեց... Երգերս խլեց պատերազմը... Պատերազմը, ա~խ, իմ տունը քանդեց... Մանկությունս սպանեց պատերազմը... 13.06.2006 թ. xxx Երբ մանուկ էի, երբ փոքր էի շատ, Սիրում էի միշտ երկնքին նայել, Ու ինձ թվում էր մի ծեր արագիլ Ինձ ամեն անգամ ձեռքով է անում... Ու երբ մեծացա` սպասումը սրտում, Աչքս հառելով անբիծ երկնքին, Ես ակամայից ձեռքով եմ անում Իր հետ Սեր բերող մայր արագիլին: