Տարիել Վաչագանի Պալյանը բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ, լեզվաբան և ՀՀ վաստակավոր մանկավարժ է: Նա լայն ճանաչում է ձեռք բերել հատկապես Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու հանճարեղ «Մատյան ողբերգության» պոեմը գրաբարից արդի հայերենի (աշխարհաբարի) վերածելու և թարգմանելու շնորհիվ: [1, 2, 3, 4]
Տարիել Պալյանի կյանքի և գործունեության հիմնական մանրամասները.
1. Ծագումը և կրթությունը
-
Ծննդավայր: Ծնվել է Ջավախքի Ախալքալաքի շրջանի Բուղաշեն գյուղում:
-
Կրթություն: Ուսանել է Երևանի Խ. Աբովյանի անվան պետական մանկավարժական ինստիտուտի պատմաբանասիրական ֆակուլտետում: Խորամուխ լինելով հայոց լեզվի խնդիրների մեջ՝ ստացել է բանասիրական գիտությունների թեկնածուի աստիճան և դոցենտի կոչում: [1, 2]
2. «Մատյան ողբերգության» նոր վերծանությունը
Տարիել Պալյանը տարիների երկարատև ու բծախնդիր աշխատանք է նվիրել Նարեկացու տիեզերական աղոթագիրքը ժամանակակից ընթերցողին հասանելի դարձնելուն:
-
Հրատարակություններ: Նրա հեղինակած աշխարհաբար թարգմանության առաջին տպագրությունը լույս է տեսել 2022 թվականին, իսկ արդեն 2024 թվականին «Նոյան Տապան» տպագրատանը հրատարակվել է գրքի 2-րդ՝ լրամշակված տարբերակը (շուրջ 560 էջ): [1, 2, 3]
-
Նպատակը: Ըստ հեղինակի հարցազրույցների՝ թարգմանության նպատակն է եղել այնպես փոխադրել նարեկյան բարդ ու բազմաշերտ գրաբարը, որպեսզի յուրաքանչյուր հայ ընթերցող կարողանա հեշտությամբ հաղորդակցվել Նարեկացու հոգևոր խորքերի և տիեզերական պատգամների հետ: [1]
3. Այլ գիտական աշխատություններ
Որպես լեզվաբան, նա զբաղվել է նաև հայերենի բառապաշարի հարստության և յուրահատուկ շերտերի ուսումնասիրությամբ: Նրա հայտնի աշխատանքներից են.
-
«Արդի հայերենի սակավադեպ բառերի անձեռն բացատրական բառարան» (հրատարակված 2004 թ.):
-
«Առձեռն բառագիրք. Արդի հայերենի սակավադեպ բառերի ընտրանի» (լույս է տեսել «Էդիթ Պրինտ» հրատարակչությունում): [1, 2]
